ساختار نورون ها و انواع آن

در فصل 3 از سال دوم ياد گرفتيد که بافت عصبي از دو نوع سلول ساخته شده : سلول هاي عصبي يا نورون ها و سلول هاي غير عصبي به نام نوروگليا يا سلول هاي پشتيبان . وظيفه سلول هاي عصبي هدايت عصبي در طول خود است و وظيفه سلول هاي نوروگليا توليد غلاف ميلين و يا تغذيه نورون است.

سلول هاي عصبي يا نورون ها :آکادمی کنکور - ساختار نورون

ساختار نورون ها :

نورون ها انواع گوناگونی دارند، ولی اساس ساختاری همه ی آنها، يکسان است. همه ​ي نورون ها از 3 بخش اصلي تشکيل شده اند:

دندريت ، جسم سلولي و آکسون 

دندریت ها

دندريت ها پيام را دريافت مى کنند و به جسم سلولى مى آورند.

سلول هاي گيرنده هميشه به دندريت ها متصل هستند و يا خود دندريت يک يا چند سلول عصبي هستند.

دندريت ها مي توانند منفرد يا منشعب و متعدد باشند.

دندريت هاي نورون هاي حسي داراي غلاف ميلين هستند  ولي دندريت هاي نورون هاي حرکتي و دندريت هاي نورون هاي رابط فاقد غلاف ميلين هستند.

جسم سلولي

جسم سلولي بزرگترين بخش سلول عصبي بوده که هسته سلول عصبي و ديگر اندامک هاي سلول در آن قرار دارد.

در هر نورون همیشه يک جسم سلولي داريم.

جسم سلولي هميشه فاقد غلاف ميلين است.

آکسون ها

آکسون پيام عصبى را از جسم سلولى تا انتهاى خود هدايت مى کند. انتهاى آکسون را پايانۀ آکسون مى نامند. پيام عصبى از محل پايانه آکسون از يک نورون به نورون، يا يک سلول ديگر انتقال مى يابد.

هر نورون تنها يک آکسون دارد .

هر سلول داراي تعدادي پايانه آکسون است.

 

آکادمی کنکور - نورون

نورون ها پيام هاى عصبى را به بافت ها و اندام هاى بدن، مانند ماهيچه ها، غده ها و نيز نورون هاى ديگر مى فرستند و از اين طريق با آنها ارتباط برقرار مى کنند. سه ویژگی نورون عبارت اند از تأثیرپذیري نسبت به محرک ها که سبب ایجاد جریان عصبی می شود؛ هدایت جریان عصبی از يک نقطه ي  نورون به نقطه دیگر آن و سرانجام انتقال آن از نورونی به سلول دیگر.

ويژگي نورون ها

تأثیرپذیري نسبت به محرک ها که سبب ایجاد جریان عصبی می شود.

هدایت جریان عصبی از يک نقطه ي  نورون به نقطه دیگر آن. هدايت جريان عصبي به صورت الکتريکي و از طريق کانال هاي يوني که در عرض غشاء نورون وجود دارد انجام مي شود.

انتقال آن از يک نورونی به نورون دیگر. انتقال از يک نورون به يک نورون ديگر به صورت شيميايي و از طريق انتقال دهنده هاي عصبي ماند استيل کولين انجام مي شود. درواقع فضاي بين دو نورون مرتبط به هم خالي بوده و ارتباط آن ها از موادي به نام انتقال دهنده هاي عصبي انجام مي شود.

 

يک اشتباه متداول ! فرق سلول عصبي ، تار عصبي و عصب !

بسياري به اشتباه فکر ميکنند هر سلول عصبي يا تار عصبي همان عصب است در صورتي که اينطور نيست. به آکسون و يا دندريت بلند تار عصبي مي گويند پس تار عصبي در واقع بخشي از يک نورون است.  حالا به مجموع تار هاي عصبي يعني آکسون ها و يا دندريت هاي بلند عصب مي گويند. تار هاي عصبي و همينطور اعصاب هميشه داراي غلاف ميلين است.

غلاف ميلينآکادمی کنکور - میلینآکادمی کنکور - غلاف میلینآکادمی کنکور - هدایت پیام عصبی

بسيارى از نورون ها را لايه اى از جنس غشا )پروتئين و فسفوليپيد  و کلسترول)به نام ميلين پوشانده است. ميلين رشته هاى آکسون و دندريت را عايق بندى مى کند. ميلين را سلول هاى پشتيبان که آکسون و دندريت را احاطه کرده اند، توليد مى کنند درواقع ميلين همان غشاي سلول هاي نوروگليا است که چندين دور به دورآکسون و يا دندريت چرخيده است. ميلين همچنين باعث مى شود که پيام عصبى در آکسون و دندريت سريع تر حرکت کند. غلاف ميلين در قسمت هايى از رشته قطع مى شود.اين قسمت ها درواقع فاصله ​ي بين دو سلول نوروگليا است. به اين قسمت ها گره هاى رانويه گفته مى شود و در آنها غشاى رشته در تماس با مايع اطراف آن قرار دارد. هدايت پيام عصبى در رشته هاى داراى ميلين سريع تر است، زيرا وقتى جريان در طول رشته حرکت مى کند، از يک گره به گره ديگر جهش مى کند.  مثل اين که شما بخواهيد حرکت يک لاکپشت را با حرکت يک خرگوش مقايسه کنيد.بنابراين رشته هاى داراى ميلين، پيام عصبى را بسيار سريع تر از رشته هاى بدون ميلين، اما هم قطر، هدايت مى کنند. وجود ميلين به خصوص در نورون هايى که مربوط به حرکات سريع بدن(مانند انعکاس هاي نخاعي و مغزي) هستند، بسيار مفيد است.

نکته : دقت کنيد که غلاف ميلين روي سرعت هدايت پيام عصبي تاثير دارد و نه روي سرعت انتقال پيام عصبي.

نکته : هر چه نورون قطر بيشتري داشته باشد هدايت پيام عصبي در آن سريع تر است.

نکته : بخش خارجي نخاع و بخش داخلي مخ و مخچه(درخت زندگی) از بخش هايي ميلين دار هستند. و بخش خارجي مخ يا قشر مخ و قشر مخچه و همينطور بخش داخلي نخاع از بخش هاي  خاکستري و فاقد ميلين هستند.

نکته : در بيماري MS پادتن ها به بخش هاي ميلين دار دستگاه عصبي مرکزي( نه محيطي) حمله مي کنند.

انواع نورون ها بر اساس عملي که انجام مي دهند:

 

نورون حسي

نورون هاى حسى اطلاعات را از اندام هاى حسى، مثل پوست، چشم، گوش، زبان، بيني  به مغز و نخاع مى رسانند.

دندريت نورون هاي حسي بلند تر از آکسون آن ها بوده و داراي غلاف ميلين هستند همچنین  دارای رشته های منشعب نیستند.

بخشي از آکسون نورون هاي حسي داراي غلاف ميلين هستند.

در اعصاب حسی و اعصاب مختلط وجود دارند.(در اعصاب حرکتی وجود ندارند.)

نورون حرکتي

نورون هاى حرکتى، فرمان هاى مغز و نخاع را به ماهيچه ها ، غده ه هاي درون ريز و برون ريز و اندام هاى ديگر مى برند

دندریت های نورون های حرکتی منشعب بوده و فاقد غلاف میلین هستند.

آکسون های نورون های حرکتی بلند بوده  و دارای غلاف میلین هستند.

در اعصاب حرکتی و اعصاب مختلط وجود دارند.(در اعصاب حسی وجود ندارند.)

نورون رابط

بین نورون های حسی و حرکتی ارتباط برقرار می کنند.

دندریت و آکسون هر دو فاقد غلاف میلین است. به همین دلیل سرعت هدایت پیام عصبی در آن ها کم تر است.

دارای دندریت های منشعب هستند.

در بیماری MS آسیبی نمی بینند چون فاقد غلاف میلین هستند.

در بخش مرکزی نخاع و بخش خارجی مخ  و مخچه قرار دارند.

 

آکادمی کنکور - انواع نورون ها
به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 9 | امتیاز: 5 از 5
سلام..خسته نباشید... چرا اعصاب حسی پیام عصبی رو از اندامها فقط! به مغز میبره ولی بخش حسی اطلاعات حسی رو به مغز و نخاع هدایت میکنه؟؟؟
سلام.ایا جهت حرکت پیام عصبی همیشه از دندریت یه سمت اکسونه یا ممکنه برعکس هم باشه؟؟؟؟
با عرض سلام و خسته نباشید ؛ ببخشید شما در یکی از متن های بالا فرمودید اعصاب همیشه دارای غلاف میلین میباشد در حالی که این جمله اصلا درست نیست لطفا آن را اصلاح کنید یا اگر من اشتباه میکنم به من توضیح دهید ، ممنون .
سلام باتوجه برمتن کتاب همه اعصاب توسط بافت پیوندی احاطه شدن و غلاف میلین مربوط ب رشته های یک سلول عصبی تنها یعنی یا اکسون یاذدندریت و یا هردو میباشد...