«فرجام کار»


مقدمه

آیات

متن درس

اندیشه و تحقیق

 

ﺩﺭ ﺩﺭﺱ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺧﻮﺍﻧﺪﻳﻢ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﺳﺘﺎﻧﻪ ﻯ ﻗﻴﺎﻣﺖ، ﭼﻪ ﺣﻮﺍﺩﺛﻰ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﻣﻰ ﺍﻓﺘﺪ ﻭ ﺩﺍﺩﮔﺎﻩ ﻋﺪﻝ ﺍﻟﻬﻰ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻰ ﺷﻮﺩ. ﺷﺎﻫﺪﺍﻥ ﻭ ﮔﻮﺍﻫﺎﻥ ﺷﻬﺎﺩﺕ ﻣﻰ ﺩﻫﻨﺪ ﻭ ﻧﺎﻣﻪ ﻯ ﻋﻤﻞ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺑﻪ ﺍﻭ ﺩﺍﺩﻩ ﻣﻰ ﺷﻮﺩ.

ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﺭﺱ ﻣﻰ ﺧﻮﺍﻫﻴﻢ ﺑﺎ ﺑﻬﺮﻩ ﻣﻨﺪﻯ ﺍﺯ ﻗﺮﺁﻥ ﻛﺮﻳﻢ، ﺳﺮﺍﻧﺠﺎﻡ ﻭ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺭﺍ ﺗﺎ ﺟﺎﻳﮕﺎﻩ ﺍﺑﺪﻯ(بهشت یا جهنم) ﺩﻧﺒﺎﻝ ﻛﻨﻴﻢ. در این درس درمی‌یابیم که :

 زندگی ﻧﻴﻜﻮﻛﺎﺭﺍﻥ ﻭ ﮔﻨﺎﻫﻜﺎﺭﺍﻥ ﺩﺭ ﺁﺧﺮﺕ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺍﺳﺖ؟

 ﭼﻪ ﺭﺍﺑﻄﻪﺍﻯ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﻋﻤﺎﻝ ﻣﺎ ﻭ ﭘﺎﺩﺍﺵ ﻭ ﺟﺰﺍﻯ ﺁﺧﺮﺕ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ؟ 

 

سورۀ زُمَر – آیات 71 و 72

پیام اصلی

وَ سیقَ الَّذینَ کَفَروا : و رانده شوند کسانی که کافر شدند

اِلی جَهَنَّمَ زُمَرًا : بسوی جهنم، گروه گروه

حتَّی اِذا جاءوها : تا چون به نزدیک آن رسند

فُتِحَت اَبوابُها : درهای دوزخ گشوده شود

وَ قالَ لَهُم خَزَنَتُها : و نگهبانان جهنم به آنان گویند

اَلَم یَأتِکُم رُسُلٌ مِنکُم : آیا رسولانی از خودتان برایتان نیامدند

یَتلونَ عَلَیکُم ءایاتِ رَبِّکُم : که آیات پروردگارتان را برای شما می‌خواندند

وَ یُنذِرونَکُم لِقاءَ یَومِکُم هذا : و شما را از دیدن این روزتان می‌ترساندند

قالوا بَلی : گفتند : چرا، (آمدند)

وَلکِن حَقَّت کَلِمَةُ العَذاب : اما فرمان عذاب مسلم شده است

عَلَی الکافرین : بر کافران(71)

جایگاه کافران در قیامت و گفتگوی آنها با ملائکه‌ی نگهبان

قیلَ ادخُلوا : به (کافران) گفته شود : وارد شوید

اَبوابَ جَهَنَّمَ خالِدینَ فیها : از درهای ذورخ، که جاودانه در آن خواهید بود.

فَبِئسَ مَثوَی المُتَکَبِّرین : پس جایگاه متکبران، چه بد جایگاهی است (72)

در قیامت، دوزخیان با فرشتگان گفتگوی مستقیم دارند.(قالَ لَهُم خَزَنَتُها)

انبیا علاوه بر بیان آیات الهی، مردم را هشدار می‌دادند.(یَتلونَ...یُنذِرونَکُم)

ریشه‌ی کفر، تکبر است.(الکافرین... المُتَکَبِّرین)

 
 

سورۀ زُمَر – آیات 73 و 74

پیام اصلی

وَ سیقَ الَّذینَ اتَّقَوا رَبَّهُم : و سوق داده شوند کسانی که از پروردگارشان پروا داشتند

اِلَی الجَنَّةِ زُمَرًا : گروه گروه، بسوی بهشت

حَتّی اِذا جاءوها : هنگامی که به نزد بهشت رسند

وَ فُتِحَت اَبوابُها : درحالی که درهای بهشت گشوده است

وَ قالَ لَهُم خَزَنَتُها : نگهبانان (بهشت) به ایشان می‌گویند:

سَلامٌ عَلَیکُم : سلام بر شما

طِبتُم : پاک شدید

فَادخُلوها خالِدین : پس جاودانه داخل آن شوید(73)

جایگاه متقین در قیامت و گفتگوی آنها با فرشتگان

وَ قالُوا الحَمدُلِله : و (بهشتیان) گویند ستایش خدایی

الَّذی صَدَقَنا وَعدَهُ : که وعده اش را بر ما راست گردانید

وَ اَورَثَنَا الاَرض : و زمین(بهشت) را میراث ما قرار داد

نَتَبَوَّءُ مِنَ الجَنَّة : که در بهشت جای گیریم

حَیثُ نَشاء : در هر جا که بخواهیم

فَنِعمَ اَجرُ العامِلین : پس چه نیک است پاداش عمل کنندگان(74)

راه ورود به بهشت، پاکی و پارسایی است.(سیقَ الَّذینَ اتَّقَوا رَبَّهُم)

بهشت را به بها دهند، نه به بهانه!(اَجرُ العامِلین)

 
 

سورۀ زلزال – آیات 7 و 8

پیام اصلی

فَمَن یَعمَل مِثقالَ ذَرَّةٍ خَیرًا یَرَه : پس هرکس به اندازه‌ی ذره‌ای کار نیک کرده باشد، همان‌را ببیند(7)

تجسم اعمال

وَ مَن یَعمَل مِثقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَه : و هرکس، هم وزن ذره‌ای کار بد کرده باشد، آن‌را ببیند(8)

عمل، هرچه هم کوچک باشد، حساب و کتاب دارد. لذا باید نه گناهان را کوچک شمرد و نه عبادت‌ها را.(مِثقالَ ذَرَّةٍ)

 

اندیشه در آیات

ﺩﺭ ﺁﻳﺎﺕ ﻗﺒﻞ ﺑﻴﻨﺪﻳﺸﻴﺪ ﻭ ﻣﺮﺍﺣﻠﻰ ﺭﺍ ﻛﻪ ﻫﺮﻳﻚ ﺍﺯ ﻧﻴﻜﻮﻛﺎﺭﺍﻥ ﻭ ﮔﻨﺎﻩ ﻛﺎﺭﺍﻥ ﺑﺎﻳﺪ ﻃﻰ ﻛﻨﻨﺪ، ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ.

ردیف

نیکوکاران

گناهکاران

گروه گروه بسوی بهشت سوق داده شوند.

گروه گروه بسوی جهنم رانده شوند.

درهای بهشت به روی آنها گشوده شده است.

درهای جهنم بروی آنها گشوده شود.

نگهبانان بهشت، بر آنها درود می‌فرستند و به آنها خوش‌آمد می‌گویند.

گفتگوی آنها با نگهبانان جهنم.

بهشتیان، خداوند را به سبب راست بودن وعده‌اش، سپاس می‌گویند

در آخر نگهبانان به آنها می‌گویند که جاودانه وارد جهنم شوید.

 
 

جایگاه گناهکاران

توصیف جهنم، از قول قرآن کریم

ﭘﺲ از ﭘﺎﻳﺎن ﻣﺤﺎﮐﻤﻪ، دوزﺧﻴﺎن ﮔﺮوه ﮔﺮوه ﺑﻪ ﺳﻮی ﺟﻬﻨﻢ راﻧﺪه ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. وﻗﺘﯽ ﺑﺪان ﺟﺎ ﻣﯽ رﺳﻨﺪ،درﻫﺎی ﺟﻬﻨﻢ ﺑﺎز ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺟﻬﻨﻢ ﻫﻔﺖ در دارد ﮐﻪ راه ﻫﺎی ورود ﮔﺮوه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺟﻬﻨﻤﯽ اﺳﺖ.

آن ﮔﺎه ﮐﺎﻓﺮان و ﻣﺠﺮﻣﺎن، ﻫﺮ دﺳﺘﻪ، در ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺧﻮد اﻓﮑﻨﺪه ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ؛ ﺟﺎﻳﮕﺎﻫﯽ ﺑﺴﻴﺎر تنگ.

 

آﺗﺶ ﺟﻬﻨﻢ :

1 . ﺑﺴﻴﺎر ﺳﺨﺖ و ﺳﻮزاﻧﻨﺪه اﺳﺖ.

2 . اﻳﻦ آﺗﺶ ﺣﺎﺻﻞ ﻋﻤﻞ ﺧﻮد اﻧﺴﺎن ﻫﺎﺳﺖ.

3 . و ﻟﺬا از درون ﺟﺎن آن ﻫﺎ ﺷﻌﻠﻪ ﻣﯽ ﮐﺸﺪ. ﻫﺮ ﺑﺎر ﮐﻪ آﺗﺶ ﻓﺮو ﻣﯽ ﻧﺸﻴﻨﺪ، ﺷﺮاره ای ﺑﺮ آن ﻣﯽ اﻓﺰاﻳﻨﺪ و آن را ﺷﻌﻠﻪ ورﺗﺮ ﻣﯽ‌کنند.

4 . اﻳﻦ آﺗﺶ و ﻋﺬاب از ﺧﻮد ﮐﺎﻓﺮان و ﻣﺠﺮﻣﺎن و ﺳﺘﻤﮑﺎران ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﻣﯽ ﮔﻴﺮد.

5 . وﻗﺘﯽ ﺑﻪ ﺟﻬﻨﻢ اﻓﮑﻨﺪه ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﻪ آن ﻫﺎ ﻣﯽ ﮔﻮﻳﻨﺪ: ﺷﻤﺎ و آﻧﭽﻪ را ﻣﯽ ﭘﺮﺳﺘﻴﺪﻳﺪ، ﻫﻴﺰم دوزخ ﺧﻮاﻫﻴﺪ ﺑﻮد.

ﻣﺄﻣﻮران ﻋﺬاب، از قول قرآن کریم

1 . ﻣﻼﺋﮑﻪای ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺑﺴﻴﺎر ﺳﺨﺖ ﮔﻴﺮ و ﺷﺪﻳﺪاﻟﻌﻤﻞ

2 . و از اﻧﺠﺎم وﻇﻴﻔﻪی ﺧﻮد ﺳﺮﭘﻴﭽﯽ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ.

سخن جهنمیان، پس از گرفتار شدن به عذاب

در اﻳﻦ ﺣﺎل، ﻧﺎﻟﻪ ی ﺣﺴﺮت دوزﺧﻴﺎن ﺑﺮﻣﯽ ﺧﻴﺰد و ﻣﯽ ﮔﻮﻳﻨﺪ: ای ﮐﺎش ﺧﺪا را ﻓﺮﻣﺎن ﻣﯽ ﺑﺮدﻳﻢ و ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ او را اﻃﺎﻋﺖ ﻣﯽ ﮐﺮدﻳﻢ، درﻳﻎ ﺑﺮﻣﺎ، ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ آن ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ ﻫﺎﻳﯽ ﮐﻪ ﮐﺮدﻳﻢ!

گفتگوی خداوند با جهنمیان

آﻧﺎن ﺑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﯽﮔﻮﻳﻨﺪ:

ﭘﺮوردﮔﺎرا ﺷﻘﺎوت ﺑﺮ ﻣﺎ ﭼﻴﺮه ﺷﺪ و ﻣﺎ ﻣﺮدﻣﯽ ﮔﻤﺮاه ﺑﻮدﻳﻢ، ﻣﺎ را از اﻳﻦ ﺟﺎ ﺑﻴﺮون ﺑﺮ ﮐﻪ اﮔﺮ ﺑﻪ دﻧﻴﺎ ﺑﺎز ﮔﺮدﻳﻢ ﻋﻤﻞ ﺻﺎﻟﺢ اﻧﺠﺎم ﻣﯽ دﻫﻴﻢ.

ﭘﺎﺳﺦ ﻗﻄﻌﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ

آﻳﺎ در دﻧﻴﺎ ﺑﻪ اﻧﺪازه ی ﮐﺎﻓﯽ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﻋﻤﺮ ﻧﺪادﻳﻢ ﺗﺎ ﻫﺮ ﮐﺲ ﻣﯽ ﺧﻮاﺳﺖ ﺑﻪ راه آﻳﺪ؟ ﻣﺎ ﻣﯽ داﻧﻴﻢ اﮔﺮ ﺑﻪ دﻧﻴﺎ ﺑﺎزﮔﺮدﻳﺪ ﻫﻤﺎن راه ﮔﺬﺷﺘﻪ را ﭘﻴﺶ ﻣﯽ ﮔﻴﺮﻳﺪ.

گفتگوی شیطان با جهنمیان

آﻧﺎن ﮔﺎﻫﯽ دﻳﮕﺮان را ﻣﻘﺼﺮ ﻣﯽ ﺷﻤﺎرﻧﺪ و ﻣﯽ ﮔﻮﻳﻨﺪ: ﺑﺰرﮔﺎن ﻣﺎ و ﺷﻴﻄﺎن ﺳﺒﺐ ﮔﻤﺮاﻫﯽ ﻣﺎ ﺷﺪﻧﺪ. ﺷﻴﻄﺎن ﻣﯽ ﮔﻮﻳﺪ ﺧﺪا ﺑﻪ ﺷﻤﺎ وﻋﺪه ی راﺳﺖ داد و ﻣﻦ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ وﻋﺪه ی دروغ دادم و ﻣﻦ ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﺗﺴﻠﻄﯽ ﻧﺪاﺷﺘﻢ. ﻣﻦ ﻓﻘﻂ ﺷﻤﺎ را ﻓﺮاﺧﻮاﻧﺪم و ﺷﻤﺎ ﻧﻴﺰ اﻳﻦ دﻋﻮت را ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻴﺪ. ﻣﺮا ﻣﻼﻣﺖ ﻧﮑﻨﻴﺪ، ﺧﻮد را ﻣﻼﻣﺖ ﮐﻨﻴﺪ.

گفتگوی جهنمیان با نگهبانان جهنم

ﺑﻪ ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﺎن ﺟﻬﻨﻢ رو ﻣﯽ آورﻧﺪ ﺗﺎ آن ﻫﺎ ﺑﺮاﻳﺸﺎن از ﺧﺪاوﻧﺪ ﺗﺨﻔﻴﻔﯽ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ، وﻟﯽ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﻣﯽﮔﻮﻳﻨﺪ:

ﻣﮕﺮ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮان ﺑﺮای ﺷﻤﺎ دﻻﻳﻞ روﺷﻨﯽ ﻧﻴﺎوردﻧﺪ؟ آﻧﺎن ﻣﯽ ﮔﻮﻳﻨﺪ: ﺑﻠﯽ! ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن ﻧﻴﺰ ﺗﻘﺎﺿﺎی آن ﻫﺎ را ﻧﻤﯽ ﭘﺬﻳﺮﻧﺪ و درﺧﻮاﺳﺘﺸﺎن را ﺑﯽﺟﺎ ﻣﯽ داﻧﻨﺪ.

 
 

جایگاه نیکوکاران

توصیف بهشت، از قول قرآن کریم

 ﻧﻴﮑﻮﮐﺎران و رﺳﺘﮕﺎران را ﺑﻪ ﺳﻮی ﺑﻬﺸﺖ راﻫﻨﻤﺎﻳﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ.

 

ﺑﻬﺸﺖ آﻣﺎده ی اﺳﺘﻘﺒﺎل و ﭘﺬﻳﺮاﻳﯽ از آن ﻫﺎﺳﺖ و ﭼﻮن ﺑﻬﺸﺘﻴﺎن ﺳﺮ رﺳﻨﺪ،

درﻫﺎی آن ﺑﻪ روی ﺧﻮد ﮔﺸﻮده ﻣﯽ ﺑﻴﻨﻨﺪ.

 

 ﺑﻬﺸﺖ ﻫﺸﺖ در دارد ﮐﻪ ﺑﻬﺸﺘﻴﺎن از آن درﻫﺎ وارد ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ :

ﻳﮏ در ﻣﺨﺼﻮص ﭘﻴﺎﻣﺒﺮان و ﺻﺪّﻳﻘﺎن

ﻳﮏ در ﻣﺨﺼﻮص ﺷﻬﻴﺪان

درﻫﺎی دﻳﮕﺮ ﺑﺮای ﮔﺮوه ﻫﺎی دﻳﮕﺮ اﺳﺖ.

 ﻧﮕﻬﺒﺎﻧﺎن ﺑﻬﺸﺖ ﺑﻪ آﻧﺎن ﺳﻼم ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﺧﻮﺷﺎﻣﺪ ﻣﯽ ﮔﻮﻳﻨﺪ و ﺑﻪ آﻧﺎن وﻋﺪه ﻣﯽ دﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﻤﻴﺸﻪ در اﻳﻦ ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻧﻴﮑﻮ، در اﻣﻨﻴﺖ و ﺳﻼﻣﺖ ﺑﻪ ﺳﺮ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺑﺮد.

 ﻫﺮ ﻳﮏ از ﺑﻬﺸﺘﻴﺎن در درﺟﻪای ﺧﺎص از ﺑﻬﺸﺖ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﻴﺮﻧﺪ؛

رﺳﻮل خدا (ص) ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ: ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ درﺟﻪ ی ﺑﻬﺸﺖ ﻓﺮدوس اﺳﺖ و اﮔﺮ ﭼﻴﺰی از ﺧﺪا ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﻴﺪ، ﻓﺮدوس را ﻃﻠﺐ ﮐﻨﻴﺪ.

 رﻧﺞ و ﺑﺪی ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺘﻴﺎن ﻧﻤﯽ رﺳﺪ و ﻫﺮ ﭼﻪ دل ﻫﺎﺷﺎن ﺗﻤﻨﺎ ﮐﻨﺪ و دﻳﺪﮔﺎﻧﺸﺎن را ﺧﻮش آﻳﺪ، آﻣﺎده ﻣﯽ ﺑﻴﻨﻨﺪ. در ﺑﻬﺸﺖ ﻫﻴﭻ آﻟﻮدﮔﯽ و ﻧﺎﭘﺎﮐﯽ وﺟﻮد ﻧﺪارد. ﮐﺴﯽ ﺳﺨﻦ ﻟﻐﻮ و ﮔﻨﺎه آﻟﻮد ﻧﻤﯽ ﮔﻮﻳﺪ. ﮔﻔﺘﺎرﺷﺎن ﺳﻼم و درود اﺳﺖ.

 ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪ ی ﻧﻌﻤﺖ ﻫﺎی ﺑﻬﺸﺖ ﻟﻘﺎء و دﻳﺪار اوﺳﺖ ﮐﻪ اوﻟﻴﺎی ﺧﺪا در ﻃﻠﺐ آن ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﻪ ﺷﻮق آن زﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ.

 ﺑﻬﺸﺖ ﺑﺮای آﻧﺎن ﺳﺮای ﺳﻼﻣﺘﯽ (داراﻟﺴﻼم) اﺳﺖ،زﻳﺮا ﻫﻴﭻ ﻧﻘﺼﺎﻧﯽ، اﻧﺪوﻫﯽ، ﻏﺼﻪ ای، ﺧﻮف و ﺗﺮﺳﯽ، ﻋﺠﺰی، ﻣﺮﺿﯽ،ﺟﻬﻠﯽ، ﻣﺮگ و ﻫﻼﮐﺘﯽ، و ﺧﻼﺻﻪ ﻫﻴﭻ ﻧﺎراﺣﺘﯽ و رﻧﺠﯽ در آن ﺟﺎ ﻧﻴﺴﺖ.

 ﻧﻌﻤﺖ ﻫﺎی داﺋﻤﯽ آن ﻫﻴﭻ ﮔﺎه ﺧﺴﺘﮕﯽ و ﺳﺴﺘﯽ و ﻣﻼﻟﺖ ﻧﻤﯽ آورد. در آن ﺟﺎ اﻧﺴﺎن ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺗﺎزه و ﺷﺎداب و ﺳﺮﺣﺎل اﺳﺖ و ﻫﻤﻮاره اﺣﺴﺎس ﻃﺮاوت و ﺗﺎزﮔﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﻳﮑﻨﻮاﺧﺘﯽ ﺑﺮای او ﻣﻌﻨﺎﻳﯽ ﻧﺪارد. ﻫﺮ روز ﭼﻴﺰ ﺗﺎزه ای ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﺪ و ﻫﺮﭼﻪ را ﻫﻢ درﺧﻮاﺳﺖ ﮐﻨﺪ آﻣﺎده  ﻣﯽ ﻳﺎﺑﺪ.

 زﻧﺎن و ﻣﺮدان ﺑﻬﺸﺘﯽ در زﻳﺒﺎ ﺗﺮﻳﻦ و ﺟﻮان ﺗﺮﻳﻦ ﺻﻮرت و ﻗﻴﺎﻓﻪ در ﺑﻬﺸﺖ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﯽ ﺑﺮﻧﺪ. ازدواج آﻧﺎن ﺳﺮﺷﺎر از ﻋﺸﻖ، ﻟﺬت و ﺳﺮور اﺳﺖ و اﻳﻦ ﺳﺮور ﻫﻴﭻ ﮔﺎه ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﻧﺎﺧﻮﺷﯽ و دﻟﺰدﮔﯽ ﻧﻤﯽﺷﻮد. ﻫﻤﺴﺮان ﺑﻬﺸﺘﯽ ﺧﻮش رﻓﺘﺎر و زﻳﺒﺎرو، ﺟﻮان و ﺷﺎداب، ﭘﺎک و ﻃﺎﻫﺮ، ﺷﺎدﮐﺎم و ﻣﺴﺮور، ﺧﻮش و ﺧﺮّم، ﺑﺪون ﻏﺼّﻪ و ﺧﺸﻢ و ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﻋﺎﺷﻖ و ﺧﺮﺳﻨﺪ از ﻫﻤﺴﺮ ﺧﻮد ﻫﺴﺘﻨﺪ.

 در ﺑﻬﺸﺖ، ﻫﻢ ﺧﺪاوﻧﺪ از اﻧﺴﺎن راﺿﯽ اﺳﺖ و ﻫﻢ وی از ﺧﺪا رﺿﺎﻳﺖ دارد.

توصیف بهشتیان، از قول قرآن کریم

 رﺳﺘﮕﺎران، ﻣﯽ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﺧﺪای را ﺳﭙﺎس ﮐﻪ ﺑﻪ وﻋﺪه‌ی ﺧﻮد وﻓﺎ ﮐﺮد و اﻳﻦ ﺟﺎﻳﮕﺎه زﻳﺒﺎ را ﺑﻪ ﻣﺎ ﻋﻄﺎ ﮐﺮد. ﻫﺮ ﺟﺎی آن ﮐﻪ ﺑﺨﻮاﻫﻴﻢ ﺳﺎﮐﻦ ﻣﯽ ﺷﻮﻳﻢ.

 بهشتیان ﺧﺪا را ﺳﭙﺎس ﻣﯽ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﮐﻪ ﺣﺰن و اﻧﺪوه را از آﻧﺎن زدوده و از رﻧﺞ و درﻣﺎﻧﺪﮔﯽ دور ﮐﺮده اﺳﺖ.

 ﺑﻬﺸﺘﻴﺎن ﺑﺎ ﺧﺪا ﻫﻢ ﺻﺤﺒﺖ اﻧﺪ و ﺑﻪ ﺟﻤﻠﻪ ی «ﺧﺪاﻳﺎ! ﺗﻮ ﭘﺎک و ﻣﻨﺰّﻫﯽ» ﻣﺘﺮﻧﻢ اﻧﺪ.

 
 

رابطه‌ی میان عمل و پاداش و کیفر

از ﺳﺆال ﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ راﺑﻄﻪ ی اﻋﻤﺎل ﺑﺎ ﺟﺰا و ﭘﺎداش اﺧﺮوی ﭼﮕﻮﻧﻪ اﺳﺖ؟ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﭘﺎﺳﺦ، ﻻزم اﺳﺖ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ راﺑﻄﻪ ی ﻣﻴﺎن ﻋﻤﻞ و ﺟﺰای آن را ﺑﺮرﺳﯽ ﮐﻨﻴﻢ و در ﭘﺎﻳﺎن ﺑﺒﻴﻨﻴﻢ ﮐﻪ آﻳﺎت ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﻣﺎ را ﺑﻪ ﮐﺪام ﻧﻮع راﻫﻨﻤﺎﻳﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. راﺑﻄﻪ ی ﻣﻴﺎن ﻋﻤﻞ و ﺟﺰای آن ﺳﻪ ﮔﻮﻧﻪ اﺳﺖ:

 رابطه‌ی تغییر پذیر در دنیا (قراردادی)

ﮔﺎﻫﯽ ﭘﺎداش و ﮐﻴﻔﺮ ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﺠﻤﻮﻋﻪای از ﻗﺮاردادﻫﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﯽ ﺷﻮد؛ ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻳﻦ ﮐﻪ اﮔﺮ ﮐﺎرﮔﺮ در ﻃﻮل روز، ﮐﺎر ﻣﻌﻴﻨﯽ را اﻧﺠﺎم دﻫﺪ، دﺳﺘﻤﺰد ﻣﺸﺨﺼﯽ ﺑﻪ ازای آن ﮐﺎر درﻳﺎﻓﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺟﺮﻣﯽ ﺷﻮد، ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﻗﻮاﻧﻴﻦ  و ﻣﻘﺮرات ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﺟﺮﻳﻤﻪ ی ﻧﻘﺪی ﻳﺎ زﻧﺪان و ﻧﻈﺎﻳﺮ آن ﻣﺤﮑﻮم ﻣﯽ ﺷﻮد. راﺑﻄﻪ ی ﻣﻴﺎن آن ﮐﺎرﻫﺎ و اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﭘﺎداش ﻫﺎ و ﮐﻴﻔﺮﻫﺎ ﻳﮏ راﺑﻄﻪ ی ﻗﺮاردادی اﺳﺖ و اﻧﺴﺎن ﻫﺎ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎ وﺿﻊ ﻗﻮاﻧﻴﻦ ﺟﺪﻳﺪ اﻳﻦ راﺑﻄﻪ ﻫﺎ را ﺗﻐﻴﻴﺮ دﻫﻨﺪ؛

ﺑﺮای ﻣﺜﺎل، اﮔﺮ ﮐﻴﻔﺮ ﺟُﺮﻣﯽ زﻧﺪان اﺳﺖ، آن را ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﺟﺮﻳﻤﻪ ی ﻧﻘﺪی ﺗﺒﺪﻳﻞ ﮐﻨﻨﺪ. آﻧﭽﻪ در اﻳﻦ ﺟﺎ اﻫﻤﻴﺖ دارد، ﺗﻨﺎﺳﺐ ﻣﻴﺎن ﺟﺮم و ﮐﻴﻔﺮ اﺳﺖ ﺗﺎ ﻋﺪاﻟﺖ ﺑﺮﻗﺮار ﮔﺮدد.

 رابطه‌ی تطبیق پذیر در دنیا (طبیعی)

پاداش و ﮐﻴﻔﺮی ﮐﻪ ﻣﺤﺼﻮل ﻃﺒﻴﻌﯽ ﺧﻮد ﻋﻤﻞ اﺳﺖ؛ ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺳﻴﮕﺎر ﺑﮑﺸﺪ و ﺑﻬﺪاﺷﺖ را رﻋﺎﻳﺖ ﻧﮑﻨﺪ، ﺑﻪ اﻣﺮاض ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ ﻣﺒﺘﻼ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﮔﺮ ﮐﺴﯽ اﻫﻞ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺗﺤﻘﻴﻖ ﺑﺎﺷﺪ،ﺑﻪ ﻃﻮر ﻃﺒﻴﻌﯽ ﺑﻪ ﻋﻠﻢ و آﮔﺎﻫﯽ دﺳﺖ ﻣﯽ ﻳﺎﺑﺪ ﻳﺎ اﮔﺮ روزاﻧﻪ ﻣﻘﺪاری ورزش ﮐﻨﺪ ﺑﻪ ﺳﻼﻣﺖ و ﺗﻨﺪرﺳﺘﯽ ﺧﻮد ﮐﻤﮏ ﮐﺮده اﺳﺖ. اﻳﻦ ﭘﺎداش و ﮐﻴﻔﺮ ﻣﺤﺼﻮل ﻋﻤﻞ اﺳﺖ و اﻧﺴﺎن ﻫﺎ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎ وﺿﻊ ﻗﻮاﻧﻴﻦ، آن را ﺗﻐﻴﻴﺮ دﻫﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺧﻮد را ﺑﺎ آن ﺗﻄﺒﻴﻖ دﻫﻨﺪ و ﺑﺎ آﮔﺎﻫﯽ ﮐﺎﻣﻞ از آن ﺳﻮد ﺑﺮﻧﺪ و ﺳﻌﺎدت زﻧﺪﮔﯽ ﺧﻮﻳﺶ را ﺗﺄﻣﻴﻦ ﮐﻨﻨﺪ.

 رابطه‌ی عینیت و واقعیت عمل در آخرت(برترین رابطه‌ی میان عمل و نتیجه‌ی آن)

 این رابطه‌ی ﻣﻴﺎن ﻋﻤﻞ و ﭘﺎداش و ﮐﻴﻔﺮ ﻋﻤﻴﻖ ﺗﺮ و ﮐﺎﻣﻞ ﺗﺮ از دو رابطه‌ی قبلی اﺳﺖ.

 نامه‌ی عملی که انسان با خود به قیامت می‌برد، ﺻﻮرت ﺣﻘﻴﻘﯽ اﻋﻤﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﮐﻨﻮن در اﻳﻦ دﻧﻴﺎ ﺑﺮای ﻣﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﻴﺴﺖ.

 ﻫﺮ ﻋﻤﻠﯽ ﻳﮏ ﺟﻨﺒﻪی ﻣﺎدی و ﻇﺎﻫﺮی و ﻳﮏ ﺟﻨﺒﻪ ی ﺑﺎﻃﻨﯽ و ﻏﻴﺒﯽ دارد. ﺟﻨﺒﻪ ی ﻣﺎدی و ﻇﺎﻫﺮی ﺑﻌﺪ از ﻋﻤﻞ از ﺑﻴﻦ ﻣﯽرود، اﻣّﺎ ﺟﻨﺒﻪ ی ﺑﺎﻃﻨﯽ و ﻏﻴﺒﯽ ﻫﺮﮔﺰ از ﺑﻴﻦ ﻧﻤﯽ رود و در ﻧﻔﺲ و روح ﺑﺎﻗﯽ ﻣﯽ ﻣﺎﻧﺪ.

 در واﻗﻊ، ﻫﺮ ﻋﻤﻠﯽ ﮐﻪ از ﻣﺎ ﺳﺮﻣﯽ زﻧﺪ، دو ﻧﻘﺶ دارد؛ ﻧﻘﺸﯽ در ﺟﺎن ﻣﺎ دارد و ﻧﻘﺸﯽ در ﺧﺎرج. ﻧﻘﺶ ﺧﺎرﺟﯽ از ﺑﻴﻦ ﻣﯽ رود وﻟﯽ ﻧﻘﺸﯽ ﮐﻪ در ﺟﺎن ﻣﺎ دارد، ﺑﺎﻗﯽ ﻣﯽ ﻣﺎﻧﺪ و از ﺑﻴﻦ رﻓﺘﻨﯽ ﻧﻴﺴﺖ.

 از اﻳﻦ رو، ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ: وﻗﺘﯽ ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻓﺮا ﻣﯽ رﺳﺪ، اﻧﺴﺎن اﻋﻤﺎل ﺧﻮد را ﺣﺎﺿﺮ ﻣﯽ ﻳﺎﺑﺪ(تجسم اعمال) و ﻣﯽ ﺷﻨﺎﺳﺪ، ﮔﺮﭼﻪ ﺑﻪ اﻧﺪازه‌ی ذره ای ﺑﺎﺷﺪ.(فَمَن یَعمَل مِثقالَ ذَرَّةٍ خَیرًا یَرَه وَ مَن یَعمَل مِثقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَه)

 بنابراین، در ﻋﺮﺻﻪی ﻗﻴﺎﻣﺖ، ﺗﺼﻮﻳﺮ اﻋﻤﺎل اﻧﺴﺎن ﻳﺎ ﮔﺰارﺷﯽ از ﻋﻤﻞ اﻧﺴﺎن ﻧﻤﺎﻳﺶ داده ﻧﻤﯽ ﺷﻮد ﺑﻠﮑﻪ ﺧﻮد ﻋﻤﻞ ﻧﻤﺎﻳﺎن ﻣﯽ ﺷﻮد و ﻫﺮ ﮐﺲ ﻋﻴﻦ ﻋﻤﻞ ﺧﻮد را ﻣﯽ ﺑﻴﻨﺪ.

 رسول خدا (ص) در ﺿﻤﻦ ﻧﺼﺎﻳﺤﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻳﮑﯽ از ﻳﺎران ﺧﻮد ﻣﯽ ﮐﺮد، ﻓﺮﻣﻮد:

ﺑﺮای ﺗﻮ ﻧﺎﭼﺎر ﻫﻢ ﻧﺸﻴﻨﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ از ﺗﻮ ﺟﺪا ﻧﻤﯽ ﮔﺮدد، ﺑﺎ ﺗﻮ دﻓﻦ ﻣﯽ ﺷﻮد در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺗﻮ ﻣﺮده ای و او زﻧﺪه اﺳﺖ. اﻳﻦ ﻫﻢ ﻧﺸﻴﻦ ﺗﻮ اﮔﺮ ﺷﺮﻳﻒ ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻮ را ﮔﺮاﻣﯽ ﺧﻮاﻫﺪ داﺷﺖ و اﮔﺮ ﺷﺮﻳﻒ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺗﻮ را ﺑﻪ داﻣﺎن ﺣﻮادث ﻣﯽ ﺳﭙﺎرد.

برزخ

آن ﮔﺎه آن ﻫﻢ ﻧﺸﻴﻦ ﺑﺎ ﺗﻮ ﻣﺤﺸﻮر ﻣﯽ ﮔﺮدد و در رﺳﺘﺎﺧﻴﺰ ﺑﺎ ﺗﻮ ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد و ﺗﻮ ﻣﺴﺌﻮل آن ﻫﺴﺘﯽ. ﭘﺲ دﻗﺖ ﮐﻦ، ﻫﻢ ﻧﺸﻴﻨﯽ ﮐﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﯽ ﮐﻨﯽ ﻧﻴﮏ ﺑﺎﺷﺪ؛ زﻳﺮا اﮔﺮ او ﻧﻴﮏ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺎﻳﻪی اﻧﺲ ﺗﻮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و در ﻏﻴﺮ اﻳﻦ ﺻﻮرت، ﻣﻮﺟﺐ وﺣﺸﺖ ﺗﻮ ﻣﯽ ﮔﺮدد.آن ﻫﻢ ﻧﺸﻴﻦ، ﮐﺮدار ﺗﻮﺳﺖ.

قیامت

 ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ، ﻓﺮﺷﺘﮕﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﮐﺎرﻧﺎﻣﻪ ی ﻋﻤﻞ اﻧﺴﺎن را ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﺣﻘﻴﻘﺖ اﻋﻤﺎل را ﺛﺒﺖ و نگهداری ﻣﯽ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ؛ ﻧﻪ اﻳﻦ ﮐﻪ ﮔﺰارﺷﯽ ﺑﻨﻮﻳﺴﻨﺪ و آن ﮔﺰارش را در ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪ.

 اﻣﺎم ﺻﺎدق (ع) ﻓﺮﻣﻮد :

ﻫﻤﻴﻦ ﻋﻤﻞ در دوره ی ﺑﺮزخ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻳﮏ ﺷﺨﺺ ﺑﺮ اﻧﺴﺎن ﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد و اﻧﺴﺎن ﺑﺪان آﮔﺎه ﻣﯽ ﮔﺮدد.

 منشأ نعمات بهشت و عذاب‌های جهنم :

اﮔﺮ ﺷﺨﺼﯽ ﻋﻤﺮ ﺧﻮد را ﺑﺮاﺳﺎس ﺣﻖّ و ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺳﭙﺮی ﮐﺮده و ﺑﻪ ﺗﺤﺼﻴﻞ ﻓﻀﺎﻳﻞ و ﮐﻤﺎﻻت ﭘﺮداﺧﺘﻪ اﺳﺖ، ﻫﻤﻴﻦ ﮐﻤﺎﻻت و ﻓﻀﺎﻳﻞ در آﺧﺮت ﺑﺮای او آﺷﮑﺎر ﻣﯽ ﮔﺮدﻧﺪ و در ﺑﻬﺸﺖ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻧﻌﻤﺖ ﻫﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺟﻠﻮه ﮔﺮ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ .

اﻣّﺎ اﮔﺮ زﻧﺪﮔﯽ ﺧﻮد را ﺑﺮ ﮔﻨﺎه، ﺣﻖ ﮐﺸﯽ و ﺳﺘﻢ ﺑﻨﺎ ﮐﺮده، ﻫﻤﻴﻦ زﺷﺘﯽ ﻫﺎ در آﺧﺮت ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻋﺬاب ﻫﺎﻳﯽ ﮔﺮﻳﺒﺎن  او را ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﮔﺮﻓﺖ.

از اﻳﻦ رو، ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﺧﻄﺎب ﺑﻪ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ زر و ﺳﻴﻢ ﻣﯽ اﻧﺪوزﻧﺪ و در راه ﺧﺪا اﻧﻔﺎق ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ ﮐﻪ روزی ﺑﺎ ﻫﻤﻴﻦ ﺳﻴﻢ و زرﻫﺎ ﺑﺮ ﭘﺸﺖ ﻫﺎ و ﭘﻬﻠﻮﻫﺎﻳﺸﺎن داغ ﻣﯽ زﻧﻨﺪ و ﺑﻪ آن ﻫﺎ ﻣﯽ ﮔﻮﻳﻨﺪ: ﺑﭽﺸﻴﺪ آﻧﭽﻪ را ﻣﯽ اﻧﺪوﺧﺘﻴﺪ.

ﻓﺮدی ﻧﻴﺰ ﮐﻪ در دﻧﻴﺎ از اﻣﻮال ﮐﻮدﮐﺎن ﻳﺘﻴﻢ ﻏﺬا ﺗﻬﻴﻪ ﮐﺮده و ﺧﻮرده اﺳﺖ، اﻳﻦ ﻏﺬا در آﺧﺮت در ﺷﮑﻢ او آﺗﺶ ﻣﯽ ﺷﻮد و او را ﻣﯽ ﺳﻮزاﻧﺪ.

 

 آﻳﺎ در ﻣﺠﺎزات آﺧﺮت ﮐﻪ ﻣﺠﺎزات از ﻧﻮع ﺳﻮم اﺳﺖ، ﻇﻠﻢ اﻣﮑﺎن ﭘﺬﻳﺮ و ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺼﻮر اﺳﺖ؟ ﭼﺮا؟

در رابطه‌ی تغییرپذیر(قراردادی) دنیایی، این امکان وجود دارد که یک شخص بیش از گناهش مجازات شود. اما در رابطه‌ی نوع سوم که همان رابطه‌ی عینیت و واقعیت عمل است، خود اعمال انسان(یا همان گناهانش)، به صورت مجازات ظاهر می‌شود. پس در رابطه‌ی نوع سوم (آخرت)، ظلم امکان پذیر نیست و معنا ندارد.

 چه ﺗﻔﺎوت ﻫﺎﻳﯽ ﻣﻴﺎن وﻳﮋﮔﯽ ﻫﺎی آﺧﺮت ﺑﺎ دﻧﻴﺎ و ﺑﺮزخ وﺟﻮد دارد؟ آن ﺗﻔﺎوت ﻫﺎ را در ﺟﺪوﻟﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﺪول زﻳﺮ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﮐﻨﻴﺪ.

ردیف

دنیا

برزخ

آخرت

محل عمل است

محل عمل نیست

محل عمل نیست

پرونده‌ی عمل باز است

پرونده‌ی عمل باز است

پرونده‌ی عمل بسته است

فقط آثار دنیایی عمل ظهور دارد

بهره‌ای از آثار اخروی عمل ظهور پیدا می‌کند

آثار اخروی عمل به طور کامل ظاهر می‌شود

آگاهی‌های انسان محدود است

آگاهی انسان به اعمال خود، بالا می‌رود

سطح آگاهی انسان به اعمال خود بالا می‌رود و آنها را به طور حضوری می‌بیند

امکان تقلب و فریبکاری در محاکمه هست.

ــــــ

امکان تقلب و فریبکاری در محاکمه نیست.

برخی پاداش‌ها قراردادی است.

ــــــ

پاداش‌ها، ظهور و تجسم خود عمل‌اند.

 

  رﺳﻮل ﺧﺪا (ص) ﻓﺮﻣﻮد: «الدُّنیا مَزرَعَةُ الأخِرَةِ»

ﻳﮏ ﮐﺸﺎورز ﻣﺎﻫﺮ ﺑﺮای اﻳﻦ ﮐﻪ زراﻋﺖ ﭘﺮ ﻣﺤﺼﻮﻟﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﭘﻨﺞ ﺷﺮط را رﻋﺎﻳﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ:

1 . زﻣﻴﻦ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. = دل

2 . ﺑﺬر ﺳﺎﻟﻢ ﺗﻬﻴﻪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. = استعدادها و اعتقادات

3 . زﻣﻴﻦ را ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ آﺑﻴﺎری و از ﮐﻮدﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. = اعمال صالح

4 . زﻣﻴﻦ را از ﺧﺲ و ﺧﺎﺷﺎک و ﻋﻠﻒ ﻫﺎی ﻫﺮز ﭘﺎک ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. = توبه

5 . ﻣﻮاﻇﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ آﻓﺎت و ﺣﻴﻮاﻧﺎت ﺑﻪ ﮐﺸﺖ او ﺿﺮر ﻧﺮﺳﺎﻧﻨﺪ. = تقوا

 

به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 5 | امتیاز: 4/2 از 5