«نظارت همگانی»


مقدمه

آیات

متن درس

 

اگر سعی شود که یک جامعه به گناه و فساد کشیدن نشود، در آن جامعه مسئولیت‌های مردم در قبال یکدیگر به دو عنوان تقسیم می‌شود :

 «دعوت یکدیگر به خیر  ونیکی» : اﻳﻦ دﻋﻮت ﺑﺮای آﺷﻨﺎﻳﯽ و ﺗﺸﻮﻳﻖ و ﺗﺮﻏﻴﺐ دﻳﮕﺮان ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻫﺎﺳﺖ. که به عنوان یک عامل برای پیشگیری از گناه به کار گرفته می‌شود.

 «امر به معروف و نهی از منکر» : زمانی که جامعه به یک گناه آلوده شد، در ﺻﻮرﺗﯽ ﻛﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮔﻨﺎﻫﻜﺎر اﻗﺪام ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺸﻮد، رﻓﺘﺎر او ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻳﮏ ﺑﻴﻤﺎری ﻣﺴﺮی ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ﺳﺮاﻳﺖ ﻣﯽ ﻛﻨﺪ. این مسئولیت، به عنوان یک عامل برای درمان گناه استفاده می‌شود.

سورۀ آل‌عمران– آیۀ 103

پیام اصلی

وَ اعتَصِموا بِحَبلِ اللهِ جَمیعًا : و همگی به ریسمان خدا چنگ زنید

وَ لا تَـفَـرَّقـوا : و پراکنده نشوید

وَ اذکُـروا نِعمَةَ اللهِ عَلَیکُم : و نعمتهای خدا را بر خود یاد کنید

اِذ کُنتُم اَعداءً : آنگاه که دشمنان یکدیگر بودید

فَاَلَّفَ بَینَ قُلوبِکُم : پس خداوند میان دلهایتان الفت و دوستی انداخت

فَاَصبَحتُم بِنِعمَتِهی اِخوانا : تا به لطف او با یکدیگر برادر شدید

وَ کُنتُم عَلی شَفا حُفرَةٍ مِنَ النّار : و بر کنار پرتگاه آتش بودید

فَاَنقَذَکُم مِنها : که شما را از آن رهانید

کَذلِکَ یُبَیِّنُ اللهُ لَکُم ءایاتِهی : این‌گونه خدا آیات خود را روشن بیان می‌کند

لَعَلَّکُم تَهتَدون : تا اینکه هدایت شوید

نقش اسلام : ایجاد وحدت و همبستگی در بین مردم و جامعه

ﻋﺎﻣﻞ اﺻﻠﯽ وﺣﺪت ﺟﺎﻣﻌﻪی اﺳﻼﻣﯽ چنگ زدن به ریسمان الهی، یعنی قبول فرمانهای او اﺳﺖ.(وَ اعتَصِموا بِحَبلِ اللهِ جَمیعًا وَ لا تَـفَـرَّقـوا)(پیامِ شماره 1)

  وحدت و دوری از تفرقه، یک وظیفه‌ی الهی است(وَ اعتَصِموا)(فعل امر نشانه‌ی ضرورت است.)

  از برکات و خدمات اسلام نباید غافل شد.(اِذ کُنتُم اَعداءً فَاَلَّفَ بَینَ قُلوبِکُم)

 
 

سورۀ آل‌عمران– آیۀ 104

پیام اصلی

وَ لتَکُن مِنکُم اُمَّةٌ : و از میان شما باید گروهی باشند

یَدعونَ اِلَی الخَیر : که(دیگران را) به خیر دعوت نمایند

وَ یَأمُرونَ بِالمَعروف : و امر به معروف

وَ یَنهَونَ عَنِ المُنکَر : و نهی از منکر کنند

وَ اُولئِکَ هُمُ المُفلِحون : و آنها همان رستگارانند.

دو وظیفه‌ مهم در جامعه‌ی مسلمانان :

1 . «دعوت یکدیگر به خیر  ونیکی» : (یَدعونَ اِلَی الخَیر)

2 . «امر به معروف و نهی از منکر» : (یَأمُرونَ بِالمَعروف وَ یَنهَونَ عَنِ المُنکَر)

ﺑﺮای اﻧﺠﺎم اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺑﺎﻳﺪ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ را دﻋﻮت ﺑﻪ خیر ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ.(وَ لتَکُن مِنکُم اُمَّةٌ یَدعونَ اِلَی الخَیر)(پیامِ شماره 3)

ﺑﺎ اﻧﺠﺎم اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻫﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺸﺘﯽ ﺟﺎﻣﻌﻪی اﺳﻼﻣﯽ به فلاح و رستگاری ﻣﯽ رﺳﺪ.(وَ اُولئِکَ هُمُ المُفلِحون)(پیامِ شماره 6)

در جامعه‌ی اسلامی، باید گروهی بازرس  و ناظر  که مورد تأیید نظام هستند، بر رفتارهای اجتماعی مردم نظارت داشته باشند(وَ لتَکُن مِنکُم اُمَّةٌ)

 دعوت به خیر و معروف نهی از منکر، باید به صورت دائمی باشد، نه موسمی  و فصلی.(یَدعونَ-یَأمُرونَ-یَنهَونَ)(فعل مضارع نشانه‌ی استمرار است)

 امر به معروف، بر نهی از منکر مقدم است.(یَأمُرونَ بِالمَعروف وَ یَنهَونَ عَنِ المُنکَر)(اگر راه برای معروف‌ها بازشود، زمینه برای منکر کم می‌گردد.)

 
 

سورۀ توبه – آیۀ 71

پیام اصلی

وَ المُؤمِنونَ وَ المُؤمِنات : مردان و زنان با ایمان

بَعضُهُم اَولِیاءُ بَعضٍ : یار و یاور و اولیای یکدیگرند

یَأمُرونَ بِالمَعروف : به معروف(خوبی‌ها) فرمان می‌دهند

وَ یَنهَونَ عَنِ المُنکَر : و از منکرات(بدی‌ها) نهی می‌کنند

وَ یُقیمونَ الصَّلاة : و نماز را برپا می‎‌دارند

وَ یُوتونَ الـزَّکـاة : و زکات می‌پرازند

وَ یُطیعونَ اللهَ وَ رَسولَهو : و از خدا و پیامبرش پیروی می‌کنند

اُولئِکَ سَیَرحَمُهُمُ الله : بزودی خداوند آنان را مشمول رحمت خویش قرار خواهد داد

اِنَّ اللهَ عَزیزٌ حَکیم : همانا خداوند، توانای غالب و حکیم است

ولایت و سرپرستی مؤمنان بر یکدیگر

 اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪی اﺳﻼﻣﯽ ﻣﺴﺌﻮل رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻳﮑﺪﻳﮕﺮﻧﺪ زﻳﺮا ﺧﺪاوﻧﺪ آنﻫﺎ را سرپرست یکدیگر ﻗﺮار داده اﺳﺖ.(بَعضُهُم اَولِیاءُ بَعضٍ)(پیامِ شماره 2)

ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ، ﺑﺮای اﻧﺠﺎم اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺑﺎﻳﺪ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ را اﻣﺮ به معروف نمایند و کسانی را که منکری انجام می‌دهند، نهی از منکر ﮐﻨﻨﺪ.(وَ یَأمُرونَ بِالمَعروف وَ یَنهَونَ عَنِ المُنکَر)(پیامِ شماره 4)

یکی از ﻋﻮاﻣﻠﯽ ﮐﻪ ﺳﺒﺐ ﻣﯽ ﺷﻮد ﺟﺎﻣﻌﻪی اﺳﻼﻣﯽ از رﺣﻤﺖ ﺧﺪاوﻧﺪ دور شود ترک امر به معروف و نهی از منکر است.(یَأمُرونَ بِالمَعروف وَ یَنهَونَ عَنِ المُنکَر...سَیَرحَمُهُمُ الله)(پیامِ شماره 7)

مؤمنان در جامعه‌ی اسلامی، نسبت به یکدیگر از طرف خداوند، حق ولایت و نظارت همراه با محبت دارند و بی‌تفاوت نیستند.(بَعضُهُم اَولِیاءُ بَعضٍ)

امر به معروف و نهی از منکر که بر همه‌ی مردان و زنان با ایمان واجب است، برخاسته از حق ولایت بر یکدیگر است.(بَعضُهُم اَولِیاءُ بَعضٍ یَأمُرونَ بِالمَعروف وَ یَنهَونَ عَنِ المُنکَر)

توجه به زندگی محرومان و تأمین اجتماعی فقرا، در کنار مسائل عبادی دیگر است.(یُقیمونَ الصَّلاة وَ یُوتونَ الـزَّکـاة وَ یُطیعونَ)

امر به معروف و نهی از منکر، اقامه‌ی نماز، پرداخت زکات و اطاعت از خدا و رسول، وظیفه و عملکرد دائمی مؤمنان است.(یَأمُرونَ- یَنهَونَ- یُقیمونَ- یُوتونَ- یُطیعونَ)(فعل مضارع رمز استمرار است)

اطاعت از خدا و رسول باید با میل و رغبت باشد.(یُطیعونَ اللهَ وَ رَسولَهو)(اطاعت در لغت به معنای پیرویِ با میل است)

 
 

سورۀ آل‌عمران – آیۀ 110

پیام اصلی

کُنتُم خَیرَ اُمَّةٍ : شما بهترین امتی هستید

اُخرِجَت لِلنّاس : که برای مردم ظاهر(و گزیده) شده‌اید

تَأمُرونَ بِالمَعروف : به خوبی‌ها فرمان می‌دهید

وَ تَنهَونَ عَنِ المُنکَر : و از بدی‌ها و زشتی‌ها نهی می‌کنید

وَ تُؤمِنونَ بِالله : و به خدا ایمان دارید

شرایطِ بهترین امّت شدن :

1 . انجام امر به معروف و نهی از منکر(تَأمُرونَ بِالمَعروف وَ تَنهَونَ عَنِ المُنکَر)

2 . ایمان به خدا داشتن(تُؤمِنونَ بِالله)

در ﺻﻮرﺗﯽ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﻼﻣﯽ ﻳﮏ ﺟﺎﻣﻌﻪی ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺪا ایمان داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ و امر به معروف نهی از منکر ﮐﻨﻨﺪ. .(کُنتُم خَیرَ اُمَّةٍ تَأمُرونَ بِالمَعروف وَ تَنهَونَ عَنِ المُنکَر وَ تُؤمِنونَ بِالله)(پیامِ شماره 5)

امر به معروف ونهی از منکر، در صورتی محقّق می‌شود که مسلمانان به شکل یک امّت باشند، یعنی حاکمیت داشته باشند.(کُنتُم خَیرَ اُمَّةٍ)

امر به معروف و نهی از منکر به قدری مهم است که انجام آن، معیارِ امتیاز امّت‌هاست.(کُنتُم خَیرَ اُمَّةٍ)

سفارش به خوبی‌ها بدون مبارزه با فساد، کم نتیجه است.(تَأمُرونَ بِالمَعروف وَ تَنهَونَ عَنِ المُنکَر)

 
 

هدف واحد و مسئولیت مشترک

ﻗﺒﻞ از ﺗﺪﺑﺮ در آﻳﺎت و ﺑﺮای درک ﻋﻤﻴﻖ ﺗﺮ آن ﻫﺎ، ﺑﻪ ﺳﺮاغ ﺳﺨﻦ رﺳﻮل ﺧﺪا (ص) ﻣﯽ روﻳﻢ ﮐﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ ی اﺳﻼﻣﯽ را ﺑﻪ ﮐﺸﺘﯽ ﺗﺸﺒﻴﻪ ﮐﺮده اﺳﺖ ﺗﺎ ﺑﺪاﻧﻴﻢ ﮐﻪ اﻳﻦ دو از ﭼﻪ ﺟﻬﺎﺗﯽ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺷﺒﺎﻫﺖ دارﻧﺪ.

ﺭﻭﺯﻯ ﺭﺳﻮﻝ ﺧﺪﺍ (ص) ﺑﻪ ﻳﺎﺭﺍﻧﺶ ﻓﺮﻣﻮﺩ:

«ﻣﺮﺩﻡِ یک ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺮﻧﺸﻴﻨﺎﻥ ﻛﺸﺘﻰ ﺍﻧﺪ. ﺍﮔﺮ ﻛﺴﻰ ﺟﺎﻳﻰ ﺭﺍ ﻛﻪ ﻧﺸﺴﺘﻪ، ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻧﻪ ﻯ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﺟﺎﻯ ﺧﻮﺩﺵ ﺍﺳﺖ، ﺳﻮﺭﺍﺥ ﻛﻨﺪ، ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺧﻮﺩﺵ ﺑﻠﻜﻪ ﻫﻤﻪ ﺭﺍ ﻏﺮﻕ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻛﺮﺩ».

ﺁﻳﺎ ﺗﺎﻛﻨﻮﻥ ﺑﺎ ﻛﺸﺘﻰ ﺳﻔﺮ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﻳﺪ؟

ﺩﺭ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭﺍﻥ ﻗﺪﻳﻢ ﻛﻪ ﺩﺭﻳﺎﻧﻮﺭﺩﺍﻥ ﺑﺎ ﻛﺸﺘﻰ ﻫﺎﻯ ﺑﺎﺩﺑﺎﻧﻰ ﭘﻬﻨﻪ ﻯ ﺩﺭﻳﺎﻫﺎ ﻭ ﺍﻗﻴﺎﻧﻮﺱ ﻫﺎ ﺭﺍ ﻣﻰ ﭘﻴﻤﻮﺩﻧﺪ، ﺑﺎ ﺣﻮﺍﺩﺙ ﺩﻟﻬﺮﻩ ﺁﻭﺭ ﻭ ﺧﺎﻃﺮﻩ ﺍﻧﮕﻴﺰﻯ ﺭﻭﺑﻪ ﺭﻭ ﻣﻰ ﺷﺪﻧﺪ. ﺣﺮﻛﺖ ﺑﺎ ﭼﻨﺪ ﻗﻄﻌﻪ ﭼﻮﺏ ﺑﺮ ﺩﺭﻳﺎﻳﻰ ﻛﻪ ﻛﺮﺍﻧﻪ ﻫﺎﻯ ﺁﻥ ﻧﺎﭘﻴﺪﺍﺳﺖ،ﺳﺎﻛﻨﺎﻥ ﻛﺸﺘﻰ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰﺩﻳﻚ ﻣﻰ ﻛﺮﺩ. ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺧﻄﺮ ﺣﺲ ﻣﻰ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﭼﻘﺪﺭ ﺳﺮﻧﻮﺷﺘﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﮔﺮﻩ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ! ﻳﺎ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻧﺠﺎﺕ ﺧﻮﺍﻫﻨﺪ ﻳﺎﻓﺖ ﻭ ﻳﺎ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺩﺭﻳﺎ ﻓﺮﻭ ﻣﻰ ﺭﻭﻧﺪ!

ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺳﺮﻧﺸﻴﻨﺎن ﻳﮏ ﮐﺸﺘﯽ ﮐﻪ در ﺣﺎل ﮔﺬر از درﻳﺎﻫﺎ و اﻗﻴﺎﻧﻮس ﻫﺎﺳﺖ، در اﻣﻮر زﻳﺮ ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﺧﻮرده و ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻣﺸﺘﺮﮐﯽ دارﻧﺪ:

1 . ﻫﻤﻪ ی آن ﻫﺎ ﺑﺎ ﻳﮏ وﺳﻴﻠﻪ و ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﻳﮏ ﻫﺪف ﺣﺮﮐﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ.

2 . ﻫﻴﭻ ﻳﮏ از ﺳﺎﮐﻨﺎن ﮐﺸﺘﯽ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﻴﻞ ﺧﻮد و ﺑﺪون ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ﺟﻬﺖ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺸﺘﯽ را ﺗﻐﻴﻴﺮ دﻫﺪ.

3 . ﮐﺸﺘﯽ ﻫﻢ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ در آنِ واﺣﺪ ﭼﻨﺪ ﺟﻬﺖ ﻣﺘﻔﺎوت را دﻧﺒﺎل ﮐﻨﺪ.

4 . ﺣﻔﻆ اﻣﻨﻴﺖ و ﺳﻼﻣﺖ ﮐﺸﺘﯽ ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ی ﻫﻤﻪ ی اﻓﺮاد اﺳﺖ.

5 . اﺧﺘﺼﺎﺻﯽ ﺑﻮدن ﺟﺎ و ﺑﺮﺧﯽ وﺳﺎﻳﻞ دﻳﮕﺮ اﻳﻦ ﺣﻖ را ﺑﻪ ﮐﺴﯽ ﻧﻤﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﻃﻮری ﮐﻪ ﻣﻴﻞ دارد از آن ﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﺪ.

6 . ﺣﺎﻻت روﺣﯽ و اﺧﻼﻗﯽ اﻓﺮاد ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﺮس ﻳﺎ ﺷﺠﺎﻋﺖ، ﻧﺎ اﻣﻴﺪی ﻳﺎ اﻣﻴﺪواری اﻓﺮاد در ﻟﺤﻈﻪ  ﻫﺎی ﺧﻄﺮ ﺑﺮ دﻳﮕﺮان ﺗﺄﺛﻴﺮ دارد و ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﻫﻤﻪ ی ﺳﺎﮐﻨﺎن را ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﯽ دﻫﺪ.

7 . ﺳﭙﺮدن ﻫﺪاﻳﺖ ﮐﺸﺘﯽ ﺑﻪ ﻧﺎﺧﺪای ﺧﺒﺮه و وﻇﻴﻔﻪ ﺷﻨﺎس و ﮐﻤﮏ ﺑﻪ او ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ راه رﺳﻴﺪن ﮐﺸﺘﯽ ﺑﻪ ﻣﻘﺼﺪ اﺳﺖ.

مقایسه!

با ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺸﺎﺑﻬﺖ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺍﺳﻼﻣﻰ ﺑﺎ ﻛﺸﺘﻰ، ﺑﻪ ﺳﺆﺍﻝ ﻫﺎﻯ ﺯﻳﺮ ﭘﺎﺳﺦ ﺩﻫﻴﺪ:

 ﺁﻳﺎ ﻫﺮ ﻓﺮﺩﻯ ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﻴﻞ ﺧﻮﺩ ﻣﻘﺼﺪﻯ ﺑﺮﺍﻯ ﻛﺸﺘﻰ ﺍﺟﺘﻤﺎﻉ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻛﻨﺪ؟

خیر. در یک جامعه، افراد نمی‌توانند هدف‌های متفاوت و مختلف از هم داشته باشند. زیرا هرکس جامعه و امکانات موجود در آن را به سمتی می‌برد و در پایان، نتیجه‌ای به دست نمی‌آید و امکانات هم از دست می‌رود.

البته جامعه می‌تواند چند هدف که در یک جهت و تکمیل کننده‌ی هم باشند، داشته باشد.

 ﺁﻳﺎ ﻫﺮ ﻓﺮﺩﻯ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻧﻪ ﻯ ﺍﺳﺘﻘﻼﻝ ﺩﺭ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺷﺨﺼﻰ، ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﮕﻮﻳﺪ:

«ﻣﻦ ﻫﺮ  ﻃﻮﺭ ﻛﻪ ﻣﻴﻞ ﺩﺍﺭﻡ ﺯﻧﺪﮔﻰ ﻣﻰﻛﻨﻢ ﻭ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻫﺎﻯ ﻣﻦ ﺍﺭﺗﺒﺎﻃﻰ ﺑﻪ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﻧﺪﺍﺭﺩ.»؟

خیر. جنین استقلالی در جامعه امکان‌پذیر نیست. حتی کارهای شخصی افراد هم در جامعه تأثیر دارد؛ مثلاً :

کسی که با لباس نامناسب از منزل بیرون می‌آید، بر روحیه‌ی دیگران تأثیر می‌گذارد.

 ﺁﻳﺎ ﻫﺮ ﻛﺲ ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻧﻪ ﻯ ﻧﻔﻊ ﺷﺨﺼﻰ ﻣﻰ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﮕﻮﻳﺪ:

«ﻣﻦ ﻓﻘﻂ ﺑﺮﺍﻯ ﺭﻓﺎﻩ ﻭ ﺳﻌﺎﺩﺕ ﺧﻮﺩ ﺗﻼﺵ ﻣﻰ ﻛﻨﻢ ﻭ ﻛﺎﺭﻯ ﺑﻪ ﺩﻳﮕﺮﺍﻥ ﻧﺪﺍﺭﻡ.»؟

خیر. سعادت و رفاه جامعه کاملاً به یکدیگر گره خورده است. هرکس به همان میزان که از جامعه بهره می‌برد، باید به آن خدمت کند.

علاوه بر این، وجدان اخلاقی آدمی نمی‌پذیرد که خود در رفاه آسایش باشد، ولی هم نوعانش در سختی و نابسامانی به‌سر برند. انسانِ با وجدان از رنج و ناراحتی دیگران رنج می‌برد و رفاه شخصی برایش معنا ندارد.

 ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﻭ ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬﺍﺭﻯ ﺍﻋﻀﺎﻯ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺮ ﻫﻢ ﻋﻤﻴﻖ ﺗﺮ ﺍﺳﺖ ﻳﺎ ﺳﺮﻧﺸﻴﻨﺎﻥ یک ﻛﺸﺘﻰ؟

ارتباط و پیوند اعضای جامعه عمیق‌تر از سرنشینان یک کشتی است؛ زیرا سرنشینان کشتی به صورت اتفاقی، باهم جمع شده‌اند و فقط مقصدشان در سفر یکسان است. ولی اعضای جامعه‌ی اسلامی از جهات مختلف با هم پیوند دارند که مهمترین آنها هدف اصلی زندگی و اشتراک در نیازهای گوناگون اجتماعی است.

علاوه بر این، در یک زندگیِ طولانی مدتِ اجتماعی، اخلاق، آداب و رسوم و فرهنگ پدید می‌آید که این فرهنگ بر هر یک از افراد تأثیر می‌گذارد.

 

اﮐﻨﻮن ﮐﻪ ﻋﻠﺖ ﺗﺸﺒﻴﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪی اﺳﻼﻣﯽ ﺑﻪ ﮐﺸﺘﯽ را درﻳﺎﻓﺘﻴﻢ، ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﺳﺨﻨﺎن ﭘﻴﺸﻮاﻳﺎن ﺑﺰرﮔﻮار، ﺑﻪ ﺗﺒﻴﻴﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﻫﺎی زﻳﺮ ﻣﯽ ﭘﺮدازﻳﻢ.

 دﻋﻮت ﻳﮏ دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺧﻴﺮ و ﻧﻴﻜﯽ.(راهِ پیش‌گیری از گناه و فساد)

 اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ.(راهِ درمان گناه و فساد)

 

دﻋﻮت ﻳﮏ دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺧﻴﺮ و ﻧﻴﻜﯽ(پیش‌گیری از گناه و فساد)

دﻋﻮت ﺑﻪ ﺧﻴﺮ و ﻧﻴﻜﯽ ﻗﺒﻞ از اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف اﺳﺖ. اﻳﻦ دﻋﻮت ﺑﺮای آﺷﻨﺎﻳﯽ و ﺗﺸﻮﻳﻖ و ﺗﺮﻏﻴﺐ دﻳﮕﺮان ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻫﺎﺳﺖ ﺗﺎ ﻣﻴﺪان ﺑﺮ ﺑﺪی ﻫﺎ ﺗﻨﮓ ﺷﻮد و ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺳﻮی آن ﻫﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﺑﺪ.

اﻳﻦ دﻋﻮت:

 ﻫﻢ ﺳﻼﻣﺖ ﺟﺎﻣﻌﻪ را دوام ﻣﯽ ﺑﺨﺸﺪ

 و ﻫﻢ ﺑﻪ ﺗﻌﺎﻟﯽ آن ﻛﻤﮏ ﻣﯽ ﻛﻨﺪ

 و ﻫﻢ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﻴﺶ ﮔﻴﺮی، ﻣﺎﻧﻊ ﮔﺴﺘﺮش ﮔﻨﺎه ﻣﯽ ﺷﻮد و ﻧﻴﺎز ﺑﻪ درﻣﺎن را ﻛﻪ ﻫﻤﺎن وﻇﻴﻔﻪی دوّم اﺳﺖ، ﻛﻢ ﻣﯽ ﻛﻨﺪ.

ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ و ﻣﺆﺛﺮﺗﺮﻳﻦ روش دﻋﻮت ﻧﻴﺰ روش ﻋﻤﻠﯽ اﺳﺖ؛ ﭼﻨﺎن ﮐﻪ اﻣﺎم ﺻﺎدق (ع) ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ:

دﻋﻮت ﻛﻨﻨﺪه ی ﻣﺮدم ﺑﺎﺷﻴﺪ اﻣﺎ ﻧﻪ ﺑﺎ زﺑﺎن، ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎ ﭘﺎرﺳﺎﻳﯽ، ﺗﻼش، ﻧﻤﺎز و ﻧﻴﻜﯽ، ﻛﻪ اﻳﻦ رﻓﺘﺎرﻫﺎ ﺧﻮد دﻋﻮت ﻛﻨﻨﺪه ﻫﺴﺘﻨﺪ.

راﺳﺘﯽ ﻛﺴﯽ ﻛﻪ ﺧﻮد ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻫﺎ ﻋﻤﻞ ﻧﻤﯽ ﻛﻨﺪ، ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ دﻳﮕﺮان را دﻋﻮت ﻧﻤﺎﻳﺪ؟

ﻛﺴﯽ ﻛﻪ ﺧﻮد ﺗﻤﺎﻳﻠﯽ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻫﺎ ﻧﺪارد، ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ در دﻳﮕﺮان ﻣﻴﻞ ﺑﻪ آن ﻫﺎ را ﭘﺪﻳﺪ آورد؟

ﻣﺮﺗﺒﻪ ﻫﺎی ﺑﻌﺪی دﻋﻮت ﺑﻪ ﺧﻴﺮ، دﻋﻮت ﺑﺎ زﺑﺎن و ﮔﻔﺖ  و ﮔﻮ، ﺑﺎ ﻛﺘﺎب و ﻣﻘﺎﻟﻪ، ﺑﺎ ﺷﻌﺮ، ﺗﺼﻮﻳﺮ، ﻓﻴﻠﻢ و ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻳﻦ ﻫﺎﺳﺖ.

 
 

اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ(درمانِ گناه و فساد)

در اﺣﮑﺎم دﻳﻦ، ﺑﻪ واﺟﺒﺎت و ﻣﺴﺘﺤﺒﺎت «ﻣﻌﺮوف» و ﺑﻪ ﻣﺤﺮّﻣﺎت و ﻣﮑﺮوﻫﺎت «ﻣُﻨﮑﺮ» ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد.

ﺑﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ دﻋﻮت ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻫﺎ و ﻧﻴﻜﯽ  ﻫﺎ، ﮔﺮاﻳﺶ ﺑﻪ آن ﻫﺎ را در ﻣﺮدم اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ و زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎی ﮔﻨﺎه را ﻛﻢ ﻣﯽ ﻛﻨﺪ، اﻣّﺎ ﻫﻤﻮاره اﻓﺮادی ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ از ﻓﺮﻣﺎن ﻫﺎی اﻟﻬﯽ ﺳﺮﭘﻴﭽﯽ ﻣﯽ ﻛﻨﻨﺪ و ﻣﺮﺗﻜﺐ ﮔﻨﺎه ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ؛ ﻳﻌﻨﯽ واﺟﺒﺎت را ﺗﺮک ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﻣﺤﺮﻣﺎت را اﻧﺠﺎم ﻣﯽ دﻫﻨﺪ.

ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ارﺗﺒﺎط و ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻋﻤﻴﻖ ﻣﻴﺎن اﻧﺴﺎن ﻫﺎ(علت) و ﺗﺄﺛﻴﺮﭘﺬﻳﺮی ﻓﺮاواﻧﯽ ﻛﻪ از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ دارﻧﺪ(معلول)، در ﺻﻮرﺗﯽ ﻛﻪ در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﮔﻨﺎﻫﻜﺎر اﻗﺪام ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﺸﻮد، رﻓﺘﺎر او ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻳﮏ ﺑﻴﻤﺎری ﻣﺴﺮی ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ﺳﺮاﻳﺖ ﻣﯽ ﻛﻨﺪ.

اﻳﻦ اﻗﺪام ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻫﻤﺎن «ﻧﻈﺎرت ﻫﻤﮕﺎﻧﯽ» اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت «اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ» در ﺟﺎﻣﻌﻪ ی اﺳﻼﻣﯽ ﺑﻪ اﺟﺮا درﻣﯽ آﻳﺪ.

اﻳﻦ وﻇﻴﻔﻪ آن ﭼﻨﺎن ﻣﻬﻢ و ارزﺷﻤﻨﺪ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻣﺎم ﺣﺴﻴﻦ (ع) ﻫﺪف از ﻗﻴﺎم و ﺷﻬﺎدت ﺧﻮد و ﻳﺎراﻧﺶ را اﺣﻴﺎی آن داﻧﺴﺖ.

ﺣﻀﺮت ﻋﻠﯽ (ع) در وﺻﻴﺖ ﺧﻮد ﺑﻪ اﻣﺎم ﺣﺴﻦ (ع) و اﻣﺎم ﺣﺴﻴﻦ (ع) ﻛﻪ درواﻗﻊ وﺻﻴﺘﯽ ﺑﻪ ﻫﻤﮕﺎن اﺳﺖ، ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ:

اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ را ﺗﺮک ﻧﻜﻨﻴﺪ:

1 . ﻛﻪ اﻓﺮاد ﺷﺮور و ﺑﺪﻛﺎر ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﻣﺴﻠﻂ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ

2 . و آن ﮔﺎه ﻫﺮ ﭼﻪ دﻋﺎ ﻛﻨﻴﺪ ﺑﻪ اﺟﺎﺑﺖ ﻧﺮﺳﺪ.

اﻣﺎم ﺑﺎﻗﺮ (ع) ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ:

اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ ﻓﺮﻳﻀﻪی ﺑﺰرگ اﻟﻬﯽ اﺳﺖ:

1 . ﻛﻪ ﻫﻤﻪی واﺟﺒﺎت ﺑﺎ آن ﺑﺮﭘﺎ ﻣﯽ ﺷﻮد

2 . و ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ ی آن اﻣﻨﻴﺖ ﺑﺮﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﺮدد،

3 . ﻛﺴﺐ و ﻛﺎر ﻣﺮدم ﺣﻼل

4 . و ﺣﻘﻮق اﻓﺮاد ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﯽ ﺷﻮد

5 . و در ﺳﺎﻳﻪی آن آﺑﺎداﻧﯽ ﻣﯽآﻳﺪ

6 . و از دﺷﻤﻨﺎن اﻧﺘﻘﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد

7 . و ﻛﺎرﻫﺎ رو ﺑﻪ راه ﻣﯽ ﮔﺮدد.

ﻗﻮم ﺑﻨﯽ اﺳﺮاﺋﻴﻞ، ﻫﻢ در زﻣﺎن ﺣﻀﺮت داود (ع) و ﻫﻢ در ﻋﺼﺮ ﺣﻀﺮت ﻋﻴﺴﯽ (ع) راه ﻧﺎﻓﺮﻣﺎﻧﯽ از ﺧﺪا را ﭘﻴﺶ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ و ﭼﻨﺎن در ﮔﻨﺎه ﻏﺮق ﺷﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻮرد ﻟﻌﻦ اﻳﻦ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮان ﺑﺰرگ واﻗﻊ ﺷﺪﻧﺪ.

اﻣﺎم ﺻﺎدق (ع) درﺑﺎره ی آﻧﺎن ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ:

ﮔﺮوﻫﯽ از اﻳﻨﺎن ﻫﺮﮔﺰ در ﻛﺎرﻫﺎی ﮔﻨﺎﻫﻜﺎران ﺷﺮﻛﺖ ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ اﻣّﺎ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﻛﻪ آن ﻫﺎ را ﻣﻼﻗﺎت ﻣﯽ ﻛﺮدﻧﺪ، ﺑﻪ روی آن ﻫﺎ ﻣﯽ ﺧﻨﺪﻳﺪﻧﺪ و ﺑﺎ آﻧﺎن ﻣﺄﻧﻮس ﻣﯽ ﺷﺪﻧﺪ.

از ﻃﺮف دﻳﮕﺮ، اﮔﺮ ﻛﺴﺎﻧﯽ اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ را اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ، در ﺧﻴﺮ و ﺧﻮﺑﯽ ﻫﺎی ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﺮﻳﮏ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ و ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ آن ﺧﻮﺑﯽ ﻫﺎ ﻫﻢ ﺑﻪ آﻧﺎن ﭘﺎداش ﻣﯽ دﻫﺪ.

رﺳﻮل ﺧﺪا (ص) ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ:

ﻫﺮ ﻛﺲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﻧﻴﻜﯽ اﻣﺮ ﻳﺎ از ﻛﺎر ﺑﺪی ﺑﺎزدارد ﻳﺎ ﻣﺮدم را ﺑﻪ ﺧﻴﺮ راﻫﻨﻤﺎﻳﯽ ﻛﻨﺪ ﻳﺎ ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﻣﻮﺟﺒﺎت ﺗﺸﻮﻳﻖ آن ﻫﺎ را ﻓﺮاﻫﻢ ﺳﺎزد، در آن ﻋﻤﻞ ﺧﻴﺮ ﺳﻬﻴﻢ و ﺷﺮﻳﮏ اﺳﺖ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ، ﻫﺮ ﻛﺲ اﻣﺮ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺪ ﻛﻨﺪ ﻳﺎ دﻳﮕﺮان را ﺑﺪان راﻫﻨﻤﺎﻳﯽ و ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻧﻤﺎﻳﺪ، او ﻧﻴﺰ در آن ﺑﺪی ﺷﺮﻳﮏ اﺳﺖ.

اهمیت اﻳﻦ وﻇﻴﻔﻪ ﺗﺎ آن ﺟﺎﺳﺖ ﻛﻪ اﻣﺎم ﻋﻠﯽ (ع) ﻣﯽ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ:

ﺗﻤﺎم ﻛﺎرﻫﺎی ﻧﻴﮏ، ﺣﺘﯽ ﺟﻬﺎد در راه ﺧﺪا در ﺑﺮاﺑﺮ اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ ﭼﻮن ﻗﻄﺮه‌ی آﺑﯽ اﺳﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ درﻳﺎی ﭘﻬﻨﺎور.

 
 

اﺣﻜﺎم اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ

شرایط اﻧﺠﺎم اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ

کسی ﻛﻪ ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﺪ اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ ﻛﻨﺪ، ﺑﺎﻳﺪ:

 ﺑﺪاﻧﺪ ﭼﻴﺰی را ﻛﻪ ﺷﺨﺺ ﺗﺮک ﻛﺮده و اﻧﺠﺎم ﻧﺪاده، از واﺟﺒﺎت اﺳﺖ و ﻳﺎ آﻧﭽﻪ را اﻧﺠﺎم داده، از ﻣﺤﺮﻣﺎت اﺳﺖ.

 ﺑﺪاﻧﺪ ﻛﻪ ﺷﺨﺺ ﮔﻨﺎﻫﻜﺎر ﺗﺼﻤﻴﻢ دارد ﮔﻨﺎه ﺧﻮد را اداﻣﻪ دﻫﺪ. ﭘﺲ اﮔﺮ ﻧﺪاﻧﺪ ﻳﺎ ﮔﻤﺎن ﻛﻨﺪ ﻳﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﺪﻫﺪ ﻛﻪ ﺗﻜﺮار ﻧﻤﯽ ﻛﻨﺪ، اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف ﻳﺎ ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ واﺟﺐ ﻧﻴﺴﺖ.

 اﺣﺘﻤﺎل ﺑﺪﻫﺪ ﮐﻪ ﻓﻼن روش ﺑﺮای اﻣﺮ و ﻧﻬﯽ او ﻣﺆﺛﺮ واﻗﻊ ﻣﯽ ﺷﻮد و اﮔﺮ ﺑﺪاﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ روش،اﻣﺮ و ﻧﻬﯽ او ﻣﺆﺛﺮ واﻗﻊ ﻣﯽ ﺷﻮد، ﺑﺎﻳﺪ ﺳﻌﯽ ﻛﻨﺪ روش ﺧﻮد را ﺗﻐﻴﻴﺮ دﻫﺪ ﺗﺎ اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ دارای ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﺎﺷﺪ.

ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﺗﻮﺿﻴﺢ دادن ﻣﺆﺛﺮ ﻧﺒﻮد، ﻣﯽ ﺗﻮان روش را ﻋﻮض ﮐﺮد. ﻣﺜﻼً ﮐﺘﺎب ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺮد ﻳﺎ از ﻓﺮدی ﮐﻪ ﺑﺎ اﻃﻼع ﺗﺮ اﺳﺖ ﮐﻤﮏ ﮔﺮﻓﺖ.

 ﺑﺪاﻧﺪ ﻛﻪ در اﻣﺮ و ﻧﻬﯽ او ﻣﻔﺴﺪه‌ای ﻧﻴﺴﺖ. ﭘﺲ اﮔﺮ ﺑﺪاﻧﺪ ﻳﺎ اﺣﺘﻤﺎل ﺑﺪﻫﺪ ﻛﻪ از اﻳﻦ ﻃﺮﻳـﻖ اﻣﺮ و ﻧﻬﯽ او ﺿﺮر ﺟﺎﻧﯽ ﻳﺎ آﺑﺮوﻳﯽ ﻳﺎ ﻣﺎﻟﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ دارد، ﺑﺎﻳﺪ روش دﻳﮕﺮی ﭘﻴﺶ ﮔﻴﺮد.

 

توجه : اﮔﺮ اﻧﺠﺎم ﻳﮏ ﻣﻌﺮوف ﻳﺎ ﺗﺮک ﻳﮏ ﻣﻨﻜﺮ از اﻣﻮری ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ آن اﻫﻤﻴﺖ زﻳﺎد ﻣﯽ دﻫﺪ،ﻣﺜﻞ اﺻﻮل دﻳﻦ ﻳﺎ ﻣﺬﻫﺐ و ﺣﻔﻆ ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﻳﺎ اﺣﻜﺎم ﺿﺮوری دﻳﻦ، ﺑﺎﻳﺪ اﻫﻤﻴﺖ آن را ﺟﺪّی ﺗﻠﻘﯽ ﻛﻨﻴﻢ و ﺧﻄﺮات را ﺗﺤﻤّﻞ ﮐﻨﻴﻢ و ﺿﺮرﻫﺎی آن را ﺑﭙﺬﻳﺮﻳﻢ.

اﻣﺎم ﺣﺴﻴﻦ (ع) و ﻳﺎراﻧﺶ ﺑﺮای ﺣﻔﻆ اﺳﻼم و ازﺑﻴﻦ ﺑﺮدن ﻇﻠﻢ و ﻓﺴﺎد ﺑﻨﯽ اﻣﻴﻪ ﺟﺎن ﺧﻮد را ﻓﺪا ﻛﺮدﻧﺪ و آن ﻣﺼﻴﺒﺖ ﺑﺰرگ را ﺗﺤﻤّﻞ ﻧﻤﻮدﻧﺪ.

مراحل اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ

مرحله‌ی اول

ﺑﺎ ﺷﺨﺺ ﮔﻨﺎﻫﻜﺎر ﻃﻮری رﻓﺘﺎر ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﻔﻬﻤﺪ اﻳﻦ رﻓﺘﺎر ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﮔﻨﺎه او ﺑﻮده اﺳﺖ؛

ﻣﺎﻧﻨﺪ اﻳﻦ ﻛﻪ از او روی ﺑﮕﺮداﻧﻴﻢ ﻳﺎ ﺑﻪ او اﺧﻢ ﻛﻨﻴﻢ.

مرحله‌ی دوم

با زﺑﺎن، او را اﻣﺮ ﻳﺎ ﻧﻬﯽ ﻛﻨﻴﻢ و اﮔﺮ اﺣﺘﻤﺎل ﻣﯽ دﻫﻴﻢ ﺑﺎ ﻣﻮﻋﻈﻪ و ﻧﺼﻴﺤﺖ از ﮔﻨﺎه دﺳﺖ ﺑﺮﻣﯽ دارد، ﻻزم اﺳﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ اﻛﺘﻔﺎ ﻛﻨﻴﻢ.

در ﻣﻮﻋﻈﻪ و ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻣﯽ ﺗﻮان از ﺷﻴﻮهﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺮﺑﻴﺘﯽ و اﺳﺘﺪﻻل و ﻣﻨﻄﻖ ﺑﻬﺮه ﺑﺮد ﺗﺎ ﻣﻴﺰان ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬاری اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ و ﺷﺨﺺِ ﮔﻨﺎﻫﻜﺎر ﺑﻪ ﻋﻮاﻗﺐ و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻋﻤﻞ ﺧﻮد ﺑﻬﺘﺮ ﭘﯽ ﺑﺒﺮد.

مرحله‌ی سوم

او را از اﻧﺠﺎم ﺣﺮام ﺑﺎزدارﻳﻢ ﻳﺎ ﺑﻪ واﺟﺐ وادار ﻛﻨﻴﻢ.

اﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺑﺮای زﻣﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺪاﻧﻴﻢ راه دﻳﮕﺮی وﺟﻮد ﻧﺪارد. اﻟﺒﺘﻪ اﻧﺠﺎم اﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ در ﺟﺎﻣﻌﻪ، در ﺣﻮزه ی ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻫﺎی ﺣﺎﻛﻢ اﺳﻼﻣﯽ و ﻣﺸﺮوط ﺑﻪ اﺟﺎزه ی اوﺳﺖ.

توصیه‌های ﻣﺆﺛﺮ در اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ(روش‌ها)

اﻧﺘﺨﺎب روش ﻫﺎی درﺳﺖ ﺑﺮای اﻧﺠﺎم اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ.

زﻳﺮا اﮔﺮ اﻳﻦ وﻇﻴﻔﻪ ﺑﻪ روش درﺳﺖ اﻧﺠﺎم ﻧﮕﻴﺮد:

1 . ﻧﺘﻴﺠﻪی ﻣﻌﻜﻮس دارد

2 . ﺑﻪ ﻃﻮری ﮐﻪ ﮔﺎﻫﯽ ﺳﺒﺐ ﻣﯽ ﺷﻮد ﻓﺮد ﮔﻨﺎﻫﮑﺎر ﺑﺮ ﮔﻨﺎه ﺧﻮد اﺻﺮار ﺑﻮرزد

3 . و اﺧﻮّت اﺳﻼﻣﯽ از ﺑﻴﻦ ﺑﺮود

از اﻳﻦ رو، اﻣﺎم ﺧﻤﻴﻨﯽ (ره) ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻣﯽ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ:

کسی ﻛﻪ اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ ﻣﯽ ﻛﻨﺪ، ﻣﻮﻇﻒ اﺳﺖ:

1 . در اﻧﺠﺎم آن، ﻣﺮﺗﻜﺐ ﮔﻨﺎﻫﯽ ــ ﻣﺎﻧﻨﺪ دروغ، ﺗﻮﻫﻴﻦ و ﺗﺤﻘﻴﺮ ــ ﻧﺸﻮد.

2 . ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻃﺒﻴﺒﯽ ﻣﻬﺮﺑﺎن رﻓﺘﺎر ﻛﻨﺪ.

3 . ﻣﺼﻠﺤﺖ ﻣﺨﺎﻃﺐ را رﻋﺎﻳﺖ ﻛﻨﺪ.

4 . از ﺧﻮد ﺧﻮاﻫﯽ و ﺧﻮدﺳﺘﺎﻳﯽ ﺑﭙﺮﻫﻴﺰد.

5 . ﻗﺼﺪش ﺗﻨﻬﺎ رﺿﺎی ﺧﺪا ﺑﺎﺷﺪ.

6 . ﺧﻮد را ﻣﻨﺰّه ازﮔﻨﺎه و ﺑﺮﺗﺮ از ﮔﻨﺎﻫﻜﺎر ﻧﺒﻴﻨﺪ.

7 .اﮔﺮ ﺑﺪاﻧﺪ و ﻳﺎ اﺣﺘﻤﺎل دﻫﺪ ﻛﻪ اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ ﺑﺎ ﺗﻜﺮار، ﻣﺆﺛﺮ واﻗﻊ ﻣﯽ ﺷﻮد، ﺑﺎﻳﺪ را ﺗﻜﺮار ﻛﻨﺪ.(واجب بودن تکرارِ اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ در احتمال اثر داشتن)

نکته : با ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﮔﺴﺘﺮش رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﭘﻴﺪاﻳﺶ رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ روزﻧﺎﻣﻪ ﻫﺎ، ﻣﺠﻼت، ﺳﻴﻨﻤﺎ،رادﻳﻮ و ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮن، از ﻫﻤﻪی اﻳﻦ رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺮای دﻋﻮت ﺑﻪ ﺧﻴﺮ و اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ ﻛﻪ ﺟﻨﺒﻪی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ دارﻧﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﻛﻤﮏ ﮔﺮﻓﺖ.

در اﺳﺘﻔﺎده از رﺳﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺷﺮاﻳﻂ و ﻣﺮاﺣﻠﯽ ﻛﻪ ذﻛﺮ ﺷﺪ، ﺑﻪ ﺻﻮرت دﻗﻴﻖ رﻋﺎﻳﺖ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺣﻘﻮق، اﺣﺘﺮام و آﺑﺮوی اﻓﺮاد ﺣﻔﻆ ﮔﺮدد و اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﻜﺮ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﺨﺶ ﺑﺎﺷﺪ.

 
به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 6 | امتیاز: 5 از 5