«یاری از نماز و روزه»


مقدمه

آیات

متن درس

اندیشه و تحقیق

 

ﻣﯽ داﻧﻴﻢ ﮐﻪ اﮔﺮ ﺧﺪای ﻣﻬﺮﺑﺎن ﺑﺮای زﻧﺪﮔﯽ ﻣﺎ اﻧﺴﺎن ﻫﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ای ﺗﻨﻈﻴﻢ ﮐﺮده و وﻇﺎﻳﻔﯽ ﺑﺮ دوش ﻣﺎ ﻗﺮار داده، ﺟﺰ ﻣﺼﻠﺤﺖ و ﺳﻌﺎدت ﻣﺎ ﻫﺪﻓﯽ ﻧﺪاﺷﺘﻪ اﺳﺖ و ﮔﺮﭼﻪ ﻣﺎ ﺑﻪ ﻣﺼﻠﺤﺖ ﺑﺮﺧﯽ از اﻳﻦ وﻇﺎﻳﻒ ﭘﯽ ﻧﻤﯽ ﺑﺮﻳﻢ، اﻣﺎ ﻳﻘﻴﻦ دارﻳﻢ ﮐﻪ او داﻧﺎی ﺣﮑﻴﻤﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺟﺰ ﺑﺮاﺳﺎس ﺣﮑﻤﺖ وﻇﻴﻔﻪای را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﺪ.

ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ، اﻧﺴﺎن دوﺳﺖ دارد ﺣﮑﻤﺖ و ﻋﻠﺖ اﺣﮑﺎم اﻟﻬﯽ را ﺑﺪاﻧﺪ(علت) و ﺑﺎ ﻣﻌﺮﻓﺖ ﺑﻴﺶ ﺗﺮ دﺳﺘﻮرات اﻟﻬﯽ را اﻧﺠﺎم دﻫﺪ(معلول). از اﻳﻦ رو، ﺧﺪای ﻣﺘﻌﺎل ﺑﻪ ﻣﺎ ﮐﻤﮏ ﮐﺮده و ﻓﺎﻳﺪهﻫﺎی ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ اﺣﮑﺎم ﺧﻮد را از ﻃﺮﻳﻖ آﻳﺎت ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ و ﺳﺨﻨﺎن ﻣﻌﺼﻮﻣﻴﻦ ﺑﻪ اﻃﻼع ﻣﺎ رﺳﺎﻧﺪه اﺳﺖ.

در اﻳﻦ آﻳﺎت، ﺧﺪاوﻧﺪ، ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﻓﺎﻳﺪه ﻫﺎی ﻧﻤﺎز و روزه را ﻣﺘﺬﮐﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد. دو ﻓﺎﻳﺪه ﻧﻤﺎز ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ  از:

 ﻳﺎد ﺧﺪا.

 دوری از ﮔﻨﺎه.

و ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﻓﺎﻳﺪه‌ی روزه ﻧﻴﺰ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از: ﺗﻘﻮا، ﭘﺎﮐﯽ و ﭘﺎرﺳﺎﻳﯽ

در اﻳﻦ درس ﺑﻪ ﻓﺎﻳﺪه ی دوم ﻧﻤﺎز(دوری از ﮔﻨﺎه) ﮐﻪ ﺑﺎ ﻓﺎﻳﺪه‌ی روزه(ﺗﻘﻮا)ارﺗﺒﺎط دارد، ﻣﯽ ﭘﺮدازﻳﻢ و اﻳﻦ دو را ﺑﺎ ﻫﻢ ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻴﻢ.

سورۀ بقره – آیۀ 186

پیام اصلی

وَ اِذا سَاَلَکَ عِبادی عَنّی : و آنگاه که بندگانم درباره‌ی من از تو می‌پرسند

فَاِنّی قَریب : (بگو:) من به آنان نزدیک هستم

اُجیبُ دَعوَةَ الدّاعِ اِذا دَعان : اجابت می‌کنم دعای آن‌که مرا بخواند

فَلیَستَجیبوا لی : پس باید دعوت مرا بپذیرید

وَلیُؤمِنوا بی : و به من ایمان آورند

لَعَلَّهُم یَرشُدون : باشد که راه یابند

کشفِ راه درست زندگی، در گرو پذیرش دعوت خدا و ایمان آوردن به خداست

 ﻫﺮﮐﺲ ﺻﺎدﻗﺎﻧﻪ و از ﺻﻤﻴﻢ ﻗﻠﺐ ﺧﺪا را ﺑﺨﻮاﻧﺪ و از او درﺧﻮاﺳﺘﯽ ﮐﻨﺪ، خداوند او را اجابت می‌کند.(اُجیبُ دَعوَةَ الدّاعِ اِذا دَعان)(پیامِ شماره 1)

اﮔﺮ ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﺑﻪ رﺳﺘﮕﺎری راه ﻳﺎﺑﻴﻢ ﺑﺎﻳﺪ دﻋﻮت خداوند را ﺑﭙﺬﻳﺮﻳﻢ و به او ایمان آورﻳﻢ.(فَلیَستَجیبوا لی وَلیُؤمِنوا بی لَعَلَّهُم یَرشُدون)(پیامِ شماره 2)

 دعا در هرجا و در هروقت که باشد، مفید است. چون خداوند می‌فرماید: من نزدیک هستم.(فَاِنّی قَریب)(آنچه از اوقاتِ مخصوصه، یا اماکن مقدسّه برای دعا مطرح شده، برای فضیلت است.)

دعا، وسیله‌ی رشد و حیات است.(لَعَلَّهُم یَرشُدون)

 
 

سورۀ بقره – آیۀ 153

پیام اصلی

یا اَیُّهَا الَّذینَ ءامَنوا : ای کسانی که ایمان آورده‌اید

استَعینوا بِالصَّبرِ وَالصَّلاة : (در برابر حوادث سخت زندگی،) از صبر و نماز کمک بگیرید

اِنَّ اللهَ مَعَ الصّابِرین : همانا خداوند با صابران است

ضرورتِ یاری گرفتن از صبر و نماز در مسیر تکامل

در ﻣﺴﻴﺮ رﻓﺘﻦ ﺑﻪ ﺳﻮی رﺳﺘﮕﺎری ﻻزم اﺳﺖ از صبر و نماز ﮐﻤﮏ ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ.(یا اَیُّهَا الَّذینَ ءامَنوا استَعینوا بِالصَّبرِ وَالصَّلاة)(پیامِ شماره 3)

ایمان اگر همراه با عمل و توکل و صبر و عبادت باشد، کاربرد بیشتری خواهد داشت.(یا اَیُّهَا الَّذینَ ءامَنوا استَعینوا بِالصَّبرِ...)

نماز اهرم است، بار نیست.(استَعینوا بِالصَّبرِ وَالصَّلاة)

 
 

سورۀ بقره – آیۀ 183

پیام اصلی

یا اَیُّهَا اَلَّذینَ ءامَنوا : ای کسانی که ایمان آورده‌اید

کُتِبَ عَلَیکُمُ الصِّیام : روزه بر شما واجب گردید

کَما کُتِبَ عَلَی الَّذینَ مِن قَبلِکُم : همان‌گونه که بر کسانی که پیش از شما بودن مقرّر شده بود

لَعَلَّکُم تَتَّقون : باشد که پرهیزگار شوید

تقوا و خداترسی، در ظاهر و باطن، مهمترین فایده‌ی روزه است.

از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﺛﻤﺮات روزه (ﮐﻪ ﻳﮑﯽ از ﻣﺼﺪاق ﻫﺎی ﺻﺒﺮ اﺳﺖ)، تقوا ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ.(کُتِبَ عَلَیکُمُ الصِّیام...لَعَلَّکُم تَتَّقون)(پیامِ شماره 4)

قرآن، فلسفه‌ی بعضی از احکام همچون روزه را بیان داشته است. زیرا اگر مردم نتیجه‌ی کاری را بدانند، در انجام آن نشاط بیشتری از خود نشان می‌دهند.(لَعَلَّکُم تَتَّقون)

 
 

سورۀ عنکبوت – آیۀ 45

پیام اصلی

اُتلُ ما اوحِیَ اِلَیکَ مِنَ الکِتاب : آنچه را از کتاب(آسمانیِ قرآن) به تو وحی شده تلاوت کن

وَ اَقِم الصَّلاة : و نماز را بپادار

اِنَّ الصَّلاة : که همانا نماز

تَنهی عَن الفَحشاءِ وَالمُنکَر : (انسان را) از فحشا و منکر باز می‌دارد

وَ لَذِکرُ اللهِ اَکبَر : و البته یاد خدا بزرگتر است

وَ اللهِ یَعلَمُ ما تَصنَعون : و خداوند آنچه را انجام می‌دهید می‌داند

ثمره‌ی نماز :

1 . دوری از فحشا و منکر است.(تَنهی عَن الفَحشاءِ وَالمُنکَر)

2 . یاد خدا(وَ لَذِکرُ اللهِ اَکبَر)

یکی از آﺛﺎر و ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺑﺮﭘﺎ داﺷﺘﻦ نماز، دوری از فحشا و منکر اﺳﺖ.(اِنَّ الصَّلاة تَنهی عَن الفَحشاءِ وَالمُنکَر)(پیامِ شماره 6)

ﻳﮑﯽ از وﻇﺎﻳﻒ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم (ص) ﺑﺮﭘﺎ داﺷﺘﻦ نماز ﻣﻴﺎن مسلمانان است.(اُتلُ ما اوحِیَ اِلَیکَ مِنَ الکِتاب وَ اَقِم الصَّلاة)(پیامِ شماره 5)

علاوه ﺑﺮ اﻳﻦ، اقامه‌ی نماز ﺛﻤﺮه‌ی ﺑﺮﺗﺮی دارد ﮐﻪ ﻫﻤﺎن یاد و ذکر خدا اﺳﺖ.(اِنَّ الصَّلاة...وَ لَذِکرُ اللهِ اَکبَر)(پیامِ شماره 7)

قرآن و نماز در رأس برنامه‌های تربیتی است.(اُتلُ - اَقِم)

گسترش کارهای نیک و معروف، به طور طبیعی مانع رشد منکر است.(الصَّلاة تَنهی)

 
 

تقوا

برای اﻳﻦﮐﻪ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺗﻘﻮا را درﻳﺎﺑﻴﻢ، اﺑﺘﺪا ﺗﻤﺜﻴﻠﯽ را ﮐﻪ اﻣﻴﺮﻣﺆﻣﻨﺎن ﻋﻠﯽ (ﻋﻠﻴﻪ اﻟﺴﻼم) در ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ ﺑﻴﺎن ﻓﺮﻣﻮده، ذﮐﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﻴﻢ.

امیرﻣﺆﻣﻨﺎن ﻋﻠﯽ (ﻋﻠﻴﻪ اﻟﺴﻼم) در ﻧﻬﺞ اﻟﺒﻼﻏﻪ ﺑﻴﺎن ﻓﺮﻣﻮده:

«ﻣَﺜَﻞ آدم ﻫﺎی ﺑﯽ ﺗﻘﻮا ﻣَﺜَﻞ ﺳﻮارﮐﺎراﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﻮار ﺑﺮ اﺳﺐ ﻫﺎی ﭼﻤﻮش و ﺳﺮﮐﺸﯽ ﺷﺪه اﻧﺪ ﮐﻪ ﻟﺠﺎم را ﭘﺎره ﮐﺮده و اﺧﺘﻴﺎر را از دﺳﺖ ﺳﻮارﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ، ﺑﻪ ﺑﺎﻻ و ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻣﯽ ﭘﺮﻧﺪ و ﻋﺎﻗﺒﺖ، ﺳﻮارﮐﺎر را در آﺗﺶ ﻣﯽ اﻓﮑﻨﻨﺪ.

اﻣّﺎ ﻣَﺜَﻞ آدم ﻫﺎی ﺑﺎﺗﻘﻮا ﻣَﺜَﻞِ ﺳﻮارﮐﺎراﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ اﺳﺐ ﻫﺎی راﻫﻮار و رام ﺳﻮار ﺷﺪه اﻧﺪ و ﻟﺠﺎم اﺳﺐ را در اﺧﺘﻴﺎر دارﻧﺪ و راه ﻣﯽ ﭘﻴﻤﺎﻳﻨﺪ ﺗﺎ اﻳﻦ ﮐﻪ وارد ﺑﻬﺸﺖ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ

پس تفاوت اﺻﻠﯽ ﻣﻴﺎن اﻳﻦ دو ﺳﻮارﮐﺎر ﮐﻪ ﻳﮑﯽ ﺑﻪ ﻫﻼﮐﺖ ﻣﯽرﺳﺪ و دﻳﮕﺮی ﺑﻪ رﺳﺘﮕﺎری، در ﭼﻤﻮﺷﯽ و ﺳﺮﮐﺸﯽ و ﻟﺠﺎم ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﯽ اﺳﺐ ﻳﮑﯽ و راﻫﻮار و ﻣﻄﻴﻊ ﺑﻮدن اﺳﺐ دﻳﮕﺮی اﺳﺖ.

اﻳﻦ ﻟﺠﺎم ﮔﺴﻴﺨﺘﮕﯽ و ﺳﺮﮐﺸﯽ در اﻧﺴﺎن ﺑﯽ ﺗﻘﻮا و رﻫﻮاری و ﻣﻄﻴﻊ ﺑﻮدن در اﻧﺴﺎن ﺑﺎﺗﻘﻮا ﺑﻪ ﭼﻪ ﻣﻌﻨﺎﺳﺖ؟

«ﺗﻘﻮا» : ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ «ﺣﻔﺎﻇﺖ» و «ﻧﮕﻬﺪاری» اﺳﺖ.

ویژگی‌های انسانِ متقی (باتقوا) :

1 . اﻧﺴﺎن ﻣﺘﻘﯽ ﻳﻌﻨﯽ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺧﻮد ﻧﮕﻬﺪار اﺳﺖ و ﺧﻮد را ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ.

2 . اﻧﺴﺎن ﻣﺘﻘﯽ ﺑﺮ ﺧﻮدش ﻣﺴﻠﻂ اﺳﺖ، زﻣﺎم و ﻟﺠﺎم ﺧﻮد را در ﮐﻨﺘﺮل و در اﺧﺘﻴﺎر ﺧﻮد دارد و ﻧﻤﯽ ﮔﺬارد ﮐﻪ در ﭘﺮﺗﮕﺎﻫﯽ ﻗﺮار ﺑﮕﻴﺮد ﮐﻪ ﺑﺎ ﻳﮏ ﺣﺮﮐﺖِ ﺑﯽ ﺟﺎ در دره ﻫﺎی ﻫﻮﻟﻨﺎک ﺳﻘﻮط ﮐﻨﺪ.

انسانِ با تقوا :

خود را از چه نگه می‌دارد؟

در برابر چه بر خود مسلط است؟

خود را در برابر چه چیزی کنترل می‌کند؟

ﭘﺎﺳﺦ روﺷﻦ اﺳﺖ: از ﮔﻨﺎه؛ ﻫﻤﺎن ﻋﻤﻞ زﺷﺘﯽ ﮐﻪ از ﮔﻨﺎﻫﮑﺎر ﺳﺮ ﻣﯽ زﻧﺪ و آﺗﺶ ﻗﻴﺎﻣﺖ را روﺷﻦ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ.

اﻧﺴﺎن ﺑﺎﺗﻘﻮا، اﻧﺴﺎن ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻮد را در ﺑﺮاﺑﺮ ﮔﻨﺎه ﺣﻔﻆ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ و ﻣﯽ ﮐﻮﺷﺪ ﮐﻪ روزﺑﻪ روز ﺑﺮ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی ﺧﻮد ﺑﻴﻔﺰاﻳﺪ ﺗﺎ اﮔﺮ در ﺷﺮاﻳﻂ ﮔﻨﺎه و ﻣﻌﺼﻴﺖ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ، آن ﻗﻮّت و ﻧﻴﺮو او را ﺣﻔﻆ ﮐﻨﺪ و از آﻟﻮدﮔﯽ ﻧﮕﻪ دارد. او ﻣﺎﻧﻨﺪ ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺪن ﺧﻮد را ﭼﻨﺎن ورزﻳﺪه ﺳﺎﺧﺘﻪ ﮐﻪ دﭼﺎر ﺑﻴﻤﺎری ﻧﻤﯽ ﺷﻮد.

چگونه ﺗﻘﻮا را در ﺧﻮد ﺑﻪ وﺟﻮد آورﻳﻢ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﻴﻢ در ﻣﻮاﻗﻊ ﺧﻄﺮ ﺑﺮ ﺧﻮد ﻣﺴﻠﻂ ﺑﺎﺷﻴﻢ و از ﮔﻨﺎه دوری ﮐﻨﻴﻢ؟

پاسخ : ﺧﺪاوﻧﺪ ﻣﺮﺗﺒﻪی اوّﻟﻴﻪی ﺗﻘﻮا را در وﺟﻮد ﻫﻤﻪی ﻣﺎ اﻧﺴﺎن ﻫﺎ ﻗﺮار داده ﺑﻪ ﻃﻮری ﮐﻪ ﺧﻮﺑﯽ را دوﺳﺖ دارﻳﻢ و از ﺑﺪی ﻫﺎ ﺑﻴﺰاری ﻣﯽﺟﻮﻳﻴﻢ.(فَاَلهَمَها فُجورَها و تَقواها)

اﻣّﺎ اﻳﻦ ﻣﺮﺗﺒﻪی ﺗﻘﻮا ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﻬﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮای رﺷﺪ و ﺗﻨﻮﻣﻨﺪ ﺷﺪن ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ آﺑﻴﺎری و رﺳﻴﺪﮔﯽ اﺳﺖ. در آن ﺻﻮرت اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﺎدﻫﺎی ﺳﻬﻤﮕﻴﻦ ﮔﻨﺎه ﺑﺎﻳﺴﺘﺪ و ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﮐﻨﺪ.

ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ راه ﻫﺎی ﻣﺘﻌﺪدی ﺑﺮای رﺷﺪ اﻳﻦ ﻧﻬﺎل(تقوا) ﺑﻪ ﻣﺎ ﻧﺸﺎن داده. آﻳﺎت اﺑﺘﺪای درس ﺑﻪ دو ﻣﻮرد ﻣﻬﻢ از آن ﻫﺎ، ﻳﻌﻨﯽ «ﻧﻤﺎز» و «روزه» اﺷﺎره ﮐﺮده اﺳﺖ.

 
 

ﻧﻤﺎز و ﺑﺎزدارﻧﺪﮔﯽ از ﮔﻨﺎه

ﺑﺮﺧﯽ اﻳﻦ ﻣﺴﺄﻟﻪ را ﻃﺮح ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ: ﻣﺎ ﻧﻤﺎز ﻣﯽ ﺧﻮاﻧﻴﻢ اﻣّﺎ ﺗﺄﺛﻴﺮ آن را ﮐﻤﺘﺮ در ﺧﻮد ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﯽ ﮐﻨﻴﻢ و ﻣﻌﻤﻮﻻً دﺳﺖ از رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻗﺒﻠﯽ ﺑﺮﻧﻤﯽ دارﻳﻢ. ﭘﺲ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻧﻤﺎز ﺑﺎزدارﻧﺪه ی اﻧﺴﺎن از زﺷﺘﯽ ﻫﺎ و ﻣﻨﮑﺮات اﺳﺖ؟

ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﭘﺎﺳﺦ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﻴﻢ ﮐﻪ:

 اﺛﺮ ﻧﻤﺎز ﺑﻪ ﺗﺪاوم و ﭘﻴﻮﺳﺘﮕﯽ آن و ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان دﻗﺖ و ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺎ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد.

ﭼﻨﺎن ﮐﻪ اﮔﺮ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد ﻫﺮﮐﺲ درس ﺑﺨﻮاﻧﺪ، ﻣﻮﻓﻖ ﻣﯽﺷﻮد، ﻃﺒﻴﻌﺘﺎً ﻣﻮﻓﻘﻴّﺖ ﻫﻤﻪ ﻳﮑﺴﺎن ﻧﻴﺴﺖ و ﺑﻪ ﻧﺤﻮه و ﮐﻴﻔﻴﺖ درس ﺧﻮاﻧﺪن آن ﻫﺎ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد.

ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﮔﺮ ﻧﻤﺎزﻫﺎی روزاﻧﻪی ﺧﻮد را ﺗﺮک ﻧﮑﻨﻴﻢ ﺑﻪ ﻣﻴﺰان دﻗﺖ و ﺗﻮﺟﻪ ﺧﻮد(علتاز آن ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ(معلول).

ﻧﻤﯽﺗﻮان اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺧﻮاﻧﺪن ﭼﻨﺪ رﮐﻌﺖ ﻧﻤﺎز ﺷﺘﺎﺑﺰده و ﺑﺪون رﻋﺎﻳﺖ آداب، ﻓﺮد از ﮐﺎرﻫﺎی ﻏﻠﻂ ﺧﻮد دﺳﺖ ﺑﺮدارد. اﮔﺮ ﺗﻼش ﮐﻨﻴﻢ ﮐﻪ روز ﺑﻪ روز ﻧﻤﺎز را ﺑﺎ ﮐﻴﻔﻴﺖ ﺑﻬﺘﺮ و رﻋﺎﻳﺖ آداب آن اﻧﺠﺎم دﻫﻴﻢ، ﺑﻪ زودی ﺗﺄﺛﻴﺮ آن را ﺣﺲ ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﮐﺮد.

ﻫﺮ ﮐﺪام از ﻣﺎ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻴﻢ اﻳﻦ ﻣﻮرد را در ﻣﻴﺎن اﻃﺮاﻓﻴﺎن و ﺑﺴﺘﮕﺎن ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮐﻨﻴﻢ و درﻳﺎﺑﻴﻢ :

1 . اﻓﺮادی ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻤﺎزﺷﺎن ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮی دارﻧﺪ، در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻧﻤﺎز ﻧﻤﯽ ﺧﻮاﻧﻨﺪ، از ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻨﮑﺮات ﺑﻴﺶ ﺗﺮ دوری ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ.

2 . اﮔﺮ ﺑﻪ زﻧﺪاﻧﻴﺎن و ﺧﻼﻓﮑﺎران ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﮕﺎه ﮐﻨﻴﻢ ،ﻣﯽ ﺑﻴﻨﻴﻢ ﮐﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺠﺮﻣﺎﻧﯽ ﮐﻤﺘﺮ از ﻣﻴﺎن اﻓﺮاد ﻧﻤﺎزﺧﻮان ﺑﺮﻣﯽ ﺧﻴﺰﻧﺪ. ﻫﻤﻴﻦ اﻣﺮ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﻧﻤﺎز ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺧﻮد را ﮔﺬاﺷﺘﻪ و ﻫﺮ ﻗﺪر ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ و دﻗﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد ﺗﺄﺛﻴﺮ آن ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻫﻢ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ.

آثارِ نماز در زندگی :

1 . اﮔﺮ ﻧﻤﺎز را، ﮐﻮﭼﮏ ﻧﺸﻤﺎرﻳﻢ و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﻧﭽﻪ در ﻧﻤﺎز ﻣﯽ ﮔﻮﻳﻴﻢ و اﻧﺠﺎم ﻣﯽ دﻫﻴﻢ درک ﺻﺤﻴﺢ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ، ﻧﻤﺎز را ﺑﺨﻮاﻧﻴﻢ، ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ از ﮔﻨﺎﻫﺎن ﮐﻪ ﺣﺘﯽ از ﺑﺮﺧﯽ ﻣﮑﺮوﻫﺎت ﻫﻢ ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ دور ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﺷﺪ.(اِنَّ الصَّلاة تَنهی عَن الفَحشاءِ وَالمُنکَر)

2 . اگر در اﻧﺠﺎم ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ ﻧﻤﺎز ﺑﮑﻮﺷﻴﻢ، ﺑﯽ ﻧﻈﻤﯽ را از زﻧﺪﮔﯽ ﺧﻮد دور ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﮐﺮد.

3 . ﮔﺮ در ﭘﻨﺞ ﻧﻮﺑﺖ ﺑﺎ ﻟﺒﺎس و ﺑﺪن ﭘﺎﮐﻴﺰه ﺑﻪ ﻧﻤﺎز ﺑﺎﻳﺴﺘﻴﻢ، از آﻟﻮدﮔﯽ ﻫﺎی ﻇﺎﻫﺮی ﺣﻔﻆ ﺧﻮاﻫﻴﻢ ﺷﺪ.

4 . اﮔﺮ ﺷﺮط ﻏﺼﺒﯽ ﻧﺒﻮدن ﻟﺒﺎس و ﻣﮑﺎن ﻧﻤﺎزﮔﺰار را رﻋﺎﻳﺖ ﮐﻨﻴﻢ، ﺑﻪ ﮐﺴﺐ درآﻣﺪ از راه ﺣﺮام ﻣﺘﻤﺎﻳﻞ ﻧﺨﻮاﻫﻴﻢ ﺷﺪ.

5 . اﮔﺮ در ﻫﻨﮕﺎم ﮔﻔﺘﻦ ﺗﮑﺒﻴﺮ ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﯽ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ، دﻳﮕﺮان در دل ﻣﺎ ﺟﺎی ﺧﺪا را ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ ﮔﺮﻓﺖ.

6 . اﮔﺮ در رﮐﻮع و ﺳﺠﻮد ﻋﻈﻤﺖ ﺧﺪا را در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ، در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻣﺴﺘﮑﺒﺮان ﺧﻀﻮع و ﺧﺸﻮع ﻧﺨﻮاﻫﻴﻢ ﮐﺮد.

7 . اگر ﻋﺒﺎرت «اﻫﺪﻧﺎ اﻟﺼﺮاط اﻟﻤﺴﺘﻘﻴﻢ» را ﺻﺎدﻗﺎﻧﻪ از ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺨﻮاﻫﻴﻢ، ﺑﻪ راه ﻫﺎی اﻧﺤﺮاﻓﯽ دﻳﮕﺮان دل ﻧﺨﻮاﻫﻴﻢ ﺑﺴﺖ.

8 . اﮔﺮ ﻋﺒﺎرت «ﻏﻴﺮاﻟﻤﻐﻀﻮب ﻋﻠﻴﻬﻢ وﻻ اﻟﻀّﺎﻟﻴﻦ» را ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﮕﻮﻳﻴﻢ، ﺧﻮد را در زﻣﺮه‌ی ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺧﺪا ﺑﺮ آن ﻫﺎ ﺧﺸﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻳﺎ راه را ﮔﻢ ﮐﺮده اﻧﺪ، ﻗﺮار ﻧﺨﻮاﻫﻴﻢ داد.

نتیجه :

ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ؛ ﺑﺎ ﺗﮑﺮار درﺳﺖ آﻧﭽﻪ در ﻧﻤﺎز ﻣﯽ ﮔﻮﻳﻴﻢ و اﻧﺠﺎم ﻣﯽ دﻫﻴﻢ ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﭼﻨﺎن ﺗﺴﻠﻄﯽ ﺑﺮ ﺧﻮد ﭘﻴﺪا ﻣﯽ ﮐﻨﻴﻢ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻴﻢ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﻨﮑﺮات ﺑﺎﻳﺴﺘﻴﻢ و از اﻧﺠﺎﻣﺸﺎن ﺧﻮدداری ﮐﻨﻴﻢ.

 برخی ﮐﺎرﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﺧﺎﺻﻴﺖ ﻧﻤﺎز را از ﺑﻴﻦ ﻣﯽ ﺑﺮﻧﺪ.

1 . ﺧﺸﻢ ﺑﻪ ﭘﺪر و ﻣﺎدر.

اﻣﺎم ﺻﺎدق (ع) ﻓﺮﻣﻮد:

«ﻓﺮزﻧﺪی ﮐﻪ از روی ﺧﺸﻢ ﺑﻪ ﭘﺪر و ﻣﺎدر ﺧﻮد ﻧﮕﺎه ﮐﻨﺪ ــ ﻫﺮ ﭼﻨﺪ واﻟﺪﻳﻦ در ﺣﻖ او ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ و ﻇﻠﻢ ﮐﺮده ﺑﺎﺷﻨﺪ ــ  ﻧﻤﺎزش از ﺳﻮی ﺧﺪا ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﻧﻴﺴﺖ

2 ﻏﻴﺒﺖ ﮐﺮدن.

ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم (ص) ﺑﻪ اﺑﻮذر ﻓﺮﻣﻮد :

«ﻫﺮ ﮐﺲ ﻏﻴﺒﺖ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﯽ را ﮐﻨﺪ، ﺗﺎ ﭼﻬﻞ روز، ﻧﻤﺎز و روزه اش ﻗﺒﻮل ﻧﻤﯽ ﺷﻮد، ﻣﮕﺮ اﻳﻦ ﮐﻪ شخصِ ﻏﻴﺒﺖ ﺷﺪه او را ﺑﺒﺨﺸﺪ.»

نتیجه :

از اﻳﻦ روﺳﺖ ﮐﻪ اﻣﺎم ﺻﺎدق (ع) ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﻳﺪ:

«ﻫﺮ ﮐﺲ ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﺪاﻧﺪ آﻳﺎ ﻧﻤﺎزش ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه ﻳﺎ ﻧﻪ، ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺒﻴﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﻤﺎز، او را از ﮔﻨﺎه و زﺷﺘﯽ ﺑﺎز داﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﻳﺎ ﻧﻪ. ﺑﻪ ﻫﺮ ﻣﻘﺪار ﮐﻪ ﻧﻤﺎزش ﺳﺒﺐ دوری او از ﮔﻨﺎه و ﻣﻨﮑﺮ ﺷﻮد، اﻳﻦ ﻧﻤﺎز ﻗﺒﻮل ﺷﺪه اﺳﺖ.»

پس اﮔﺮ ﻧﻤﺎز، ﻣﺎ را از ﮔﻨﺎه و زﺷﺘﯽ ﺑﺎزﻧﺪارد، ﻣﻌﻠﻮم ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﻋﻴﺐ و ﻧﻘﺼﯽ در ﻧﻤﺎز ﺧﻮاﻧﺪن ﻣﺎ ﻫﺴﺖ. ﺑﺎﻳﺪ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﮐﻨﻴﻢ ﺗﺎ آن ﻋﻴﺐ را ﺑﻴﺎﺑﻴﻢ و ﺑﺮﻃﺮف ﮐﻨﻴﻢ.

 
 

ﻧﻤﺎز در ﻳﮏ ﺑﺮﻧﺎمۀ روزاﻧﻪ

نماز صبح

ﺻﺒﺢ ﮐﻪ از ﺧﻮاب ﺑﻴﺪار ﻣﯽ ﺷﻮﻳﻢ، اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﭘﻴﺸﮕﺎه ﺧﺪا ﻣﯽ روﻳﻢ، ﺑﻪ ﻧﻤﺎز ﻣﯽ اﻳﺴﺘﻴﻢ و ﭘﺲ از ﻧﻤﺎز،ﺑﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ روزاﻧﻪی ﺧﻮد ﺑﺎ ﺧﺪا ﻋﻬﺪ ﻣﯽ ﺑﻨﺪﻳﻢ و وارد ﮐﺎر و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻣﯽ ﺷﻮﻳﻢ. ﮐﺎرﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ روزاﻧﻪ،ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ دﻳﮕﺮان و ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺮاﻧﮕﻴﺰاﻧﻨﺪه ﺑﻪ ﺳﻮی ﮔﻨﺎه، ﺳﺒﺐ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ ﭘﺲ از ﮔﺬﺷﺖ ﺳﺎﻋﺎﺗﯽ از روز،ﮔﺮد و ﻏﺒﺎر ﻏﻔﻠﺖ ﺑﺮ دل ﻧﺸﻴﻨﺪ و زﻣﻴﻨﻪ ﺳﺎز ﺷﮑﺴﺘﻦ ﻋﻬﺪ و ﻟﻐﺰش ﻣﺎ ﺷﻮد.

نماز ظهر و عصر

ﺑﺎ اﻧﺠﺎم ﻧﻤﺎزﻫﺎی ﻇﻬﺮ و ﻋﺼﺮ، در ﻣﻴﺎﻧﻪی ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ روزاﻧﻪ، ﻗﻠﺐ را از اﻳﻦ ﻏﺒﺎرﻫﺎ ﭘﺎک ﻣﯽ ﮐﻨﻴﻢ و ﻣﺎﻧﻊ ﺧﺎﻧﻪ ﮐﺮدن ﮔﻨﺎه در دل ﻣﯽ ﺷﻮﻳﻢ.

نماز مغرب و عشا

ﺗﺎ اﻳﻦ ﮐﻪ ﺑﺎﻻﺧﺮه در ﭘﺎﻳﺎن روز، ﻧﻤﺎز ﻣﻐﺮب و ﻋﺸﺎ را ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﯽ آورﻳﻢ و ﺑﺎ آراﻣﺶ ﺧﻴﺎل، آﻣﺎدهی ﺧﻮاب ﺷﺒﺎﻧﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﻳﻢ.

رﺳﻮل ﺧﺪا (ص) :

ﻧﻤﺎزﻫﺎی ﻳﻮﻣﻴّﻪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﭼﺸﻤﻪ ﺳﺎری اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮدم روزی ﭘﻨﺞ ﺑﺎر ﺧﻮد را در آن ﺷﺴﺖ وﺷﻮ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ.

 
 

روزه و ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺗﻘﻮا

ﮔﻔﺘﻴﻢ ﮐﻪ ﻣﻴﺰان ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ اﻧﺴﺎن در رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻫﺪف ﻫﺎی ﺑﺰرگ، ﺑﻪ ﻣﻴﺰان ﺗﺴﻠﻂ او ﺑﺮ ﺧﻮﻳﺶ، ﺧﻮدﻧﮕﻬﺪاری و «ﺗﻘﻮا»ﺳﺖ و ﻫﺮ ﻗﺪر ﻫﺪف ﺑﺰرگﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻘﻮای ﺑﻴﺸﺘﺮی ﻣﯽ ﻃﻠﺒﺪ.

روان ﺷﻨﺎﺳﺎن و ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﺎن ﺗﺮﺑﻴﺖ، ﮐﺎرﻫﺎﻳﯽ ﺑﺮای ﺗﺴﻠﻂ ﺑﺮ ﺧﻮد ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﮐﺮده اﻧﺪ ﺗﺎ اﻓﺮاد ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ در درس، ورزش، ﮐﺴﺐ و ﮐﺎر و ﻣﺎﻧﻨﺪ آن ﺑﺮﺳﻨﺪ.

اﻣّﺎ ﺧﺪاوﻧﺪ، اﻧﺴﺎن را ﺑﻪ ﻋﻤﻠﯽ راﻫﻨﻤﺎﻳﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ اﮔﺮ آن را ﺑﻪ درﺳﺘﯽ و ﺑﺎ ﻣﻌﺮﻓﺖ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ، ﭼﻨﺎن ﻗﺪرت و ﺗﺴﻠﻄﯽ ﺑﺮ ﺧﻮد ﭘﻴﺪا ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻮاﻧﻊ دروﻧﯽ را ﮐﻨﺎر ﺑﺰﻧﺪ و ﮔﺎم ﻫﺎی ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﺑﻪ ﺳﻮی ﺑﺮﺗﺮﻳﻦ ﻫﺪف ﻫﺎی زﻧﺪﮔﯽ را ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﺑﺮدارد. و اﻳﻦ ﻋﻤﻞ، «روزه» اﺳﺖ.

روزه، ﻣﺼﺪاق ﮐﺎﻣﻞ ﺗﻤﺮﻳﻦ ﺻﺒﺮ و ﭘﺎﻳﺪاری در ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻮاﻫﺶ ﻫﺎی دل اﺳﺖ؛

1 . ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻳﮏ ﻣﺎه ﮔﺮﺳﻨﮕﯽ روزاﻧﻪ را ﺗﺤﻤﻞ ﮐﻨﺪ و در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﮐﻪ ﻣﻴﻞ ﺑﻪ آب و ﻏﺬا دارد، ﺑﻪ ﺳﻮی آن ﻧﺮود،

2 . ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻳﮏ ﻣﺎه ﭼﺸﻢ ﺧﻮد را از ﮔﻨﺎه ﺣﻔﻆ ﮐﻨﺪ،

3 . کسی ﮐﻪ ﻳﮏ ﻣﺎه زﺑﺎن ﺧﻮد را از دروغ و ﻏﻴﺒﺖ ﻧﮕﻪ دارد،

4 . کسی ﮐﻪ ﻳﮏ ﻣﺎه ﮔﻮش ﺧﻮد را از ﺷﻨﻴﺪن ﺑﺪی ﻫﺎ ﺑﺎزدارد،

5 . ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻳﮏ ﻣﺎه ﺗﻤﺮﻳﻦ ﺧﻮﺷﺮوﻳﯽ و ﺧﻮش رﻓﺘﺎری ﺑﺎ ﻣﺮدم ﻧﻤﺎﻳﺪ،

6 . کسی ﮐﻪ ﻳﮏ ﻣﺎه ﺗﻤﺮﻳﻦ ﮐﺮده، از ﺣﺠﺎب و ﭘﻮﺷﺶ ﺧﻮد ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﮐﻨﺪ،

7 . کسی ﮐﻪ ﻳﮏ ﻣﺎه ﺑﮑﻮﺷﺪ ﺑﻪ دﻳﮕﺮان ﺳﺘﻢ ﻧﮑﻨﺪ و ﻣﺮدم را از ﺧﻮد ﻧﺮﻧﺠﺎﻧﺪ،

8 . ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻳﮏ ﻣﺎه ﻣﻮاﻇﺐ ﺑﺎﺷﺪ ﻏﺬای ﺳﺤﺮی و اﻓﻄﺎری او از درآﻣﺪ ﭘﺎک و ﺣﻼل ﺑﺎﺷﺪ،

ﭼﻨﻴﻦ ﮐﺴﯽ، ﭘﺲ از ﻳﮏ ﻣﺎه، ﺑﻪ ﺗﺴﻠﻄﯽ ﺑﺮ ﺧﻮد ﻣﯽ رﺳﺪ ﮐﻪ ﻗﺒﻞ از ﻣﺎه رﻣﻀﺎن آن ﺗﺴﻠﻂ را ﻧﺪاﺷﺖ و اﮔﺮ ﻫﺮ ﺳﺎل ﻳﮏ ﻣﺎه اﻳﻦ ﻋﻤﻞ را ﺗﮑﺮار ﮐﻨﺪ، ﺳﺎل ﺑﻪ ﺳﺎل ﺧﻮد ﻧﮕﻬﺪارﺗﺮ و ﺑﺎﺗﻘﻮاﺗﺮ ﻣﯽﺷﻮد.

ﭼﻨﻴﻦ ﻓﺮدی ﮐﻢ ﮐﻢ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﯽ ﻣﯽ رﺳﺪ ﮐﻪ:

1 . راﺣﺘﯽ از ﻏﺬای ﺧﻮد ﺑﺮای ﺳﻴﺮ ﮐﺮدن ﮔﺮﺳﻨﮕﺎن ﻣﯽ ﮔﺬرد،

2 . ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻏﺬای ﻟﺬﻳﺬ و ﺷﻴﺮﻳﻦ دﺳﺖ ﺑﻪ ﻫﺮ ﮐﺎری ﻧﻤﯽ زﻧﺪ،

3 . ﺧﻮد را از ﮔﻨﺎﻫﺎن ﭼﺸﻢ و زﺑﺎن و ﮔﻮش ﺣﻔﻆ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ،

4 . ﻣﺮدم از دﺳﺖ و زﺑﺎن و رﻓﺘﺎر او دراﻣﺎﻧﻨﺪ،

5 . و ﺑﺎﻻﺧﺮه، اﺣﺴﺎس ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﻫﺮ ﮐﺎری را ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ دﺳﺘﻮر داده، ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ آﺳﺎﻧﯽ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ و اﺣﺴﺎس ﺳﺨﺘﯽ ﻧﻨﻤﺎﻳﺪ.

بررسی

ﺭﺳﻮﻝ ﺧﺪﺍ (ص) ﻣﻰ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ: «ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ﺭﻭﺯﻩ ﺩﺍﺭﻯ ﻛﻪ ﺟﺰ ﮔﺮﺳﻨﮕﻰ  ﻭ  ﺗﺸﻨﮕﻰ ﭼﻴﺰﻯ ﻧﺼﻴﺐ ﺍﻭ ﻧﻤﻰ ﺷﻮﺩ.»

ﻣﻘﺼﻮﺩ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﮔﺮﺍﻣﻰ ﻣﺎ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺳﺨﻦ ﭼﻴﺴﺖ؟

روزه‌داری، فقط تحمل گرسنگی و تشنگی نیست. رسول خدا(ص) که آورنده‌ی حکم روزه است، خودش روزه‌ی حقیقی را مشخص فرموده است که باید روزه را به گونه‌ای انجام دهیم که علاوه بر گرسنگی و تشنگی، صفت تقوا و خودنگه‌داری در مقابل گناه در ما پدید آید و اگر در ما هست، تقویت شود.

 
 

اﺣﮑﺎم روزه

 تعریف روزه

روزه آن اﺳﺖ ﮐﻪ : اﻧﺴﺎن ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﻓﺮﻣﺎن ﺧﺪاوﻧﺪ، از اذان ﺻﺒﺢ ﺗﺎ ﻣﻐﺮب از ﮐﺎرﻫﺎﻳﯽ ﮐﻪ روزه را ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﺧﻮدداری ﻧﻤﺎﻳﺪ.

اﻧﺴﺎن ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ در ﻫﺮ ﺷﺐ از ﻣﺎه رﻣﻀﺎن ﺑﺮای ﻓﺮدای آن ﻧﻴﺖ ﮐﻨﺪ و ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺐ اوّل ﻣﺎه ﻫﻢ ﻧﻴﺖ روزه ی ﻫﻤﻪ ی ﻣﺎه را ﺑﻨﻤﺎﻳﺪ.

 باطل ﮐﻨﻨﺪهﻫﺎی روزه

ﻧُﻪ ﭼﻴﺰ روزه را ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ : (6 مورد در کتاب درسی آمده است)

1 . ﺧﻮردن و آﺷﺎﻣﻴﺪن

2 . دروغ ﺑﺴﺘﻦ ﺑﺮ ﺧﺪا و ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ و ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﺎن ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻋﻠﻴﻬﻢ اﻟﺴﻼم

3 . رﺳﺎﻧﺪن ﻏﺒﺎر ﻏﻠﻴﻆ ﺑﻪ ﺣﻠﻖ

4 . ﻓﺮو ﺑﺮدن ﺗﻤﺎم ﺳﺮ در آب

5 . ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪن ﺑﺮ ﺟﻨﺎﺑﺖ ﺗﺎ اذان ﺻﺒﺢ

6 . ﻗﯽ ﮐﺮدن.

ﺑﺎ ﻣﺮﺍﺟﻌﻪ ﺑﻪ ﺭﺳﺎﻟﻪ ﻯ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺍﻟﻤﺴﺎﺋﻞ، ﻋﺒﺎﺭﺕ ﻫﺎﻯ ﺯﻳﺮ ﺭﺍ ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻛﻨﻴﺪ.

اﮔﺮ روزه دار ﺳﻬﻮاً ﭼﻴﺰی ﺑﺨﻮرد ﻳﺎ ﺑﻴﺎﺷﺎﻣﺪ، روزه‌اش باطل نیست.

اﮔﺮ روزه دار، ﭼﻴﺰی را ﮐﻪ ﻻی دﻧﺪان ﻣﺎﻧﺪه، عمداً فرو ببرد روزه‌اش ﺑﺎﻃﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد.

اﻧﺴﺎن ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺿﻌﻒ، روزه‌ی ﺧﻮد را ﺑﺨﻮرد وﻟﯽ اﮔﺮ ﺿﻌﻒ او ﺑﻪ ﻗﺪری اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻧﻤﯽ ﺷﻮد ﺗﺤﻤﻞ ﮐﺮد، باید روزه را افطار کند.

روزه دار نباید ﻏﺒﺎر ﻏﻠﻴﻆ و دود ﺳﻴﮕﺎر و ﺗﻨﺒﺎﮐﻮ و ﻣﺎﻧﻨﺪ آن ﻫﺎ را ﺑﻪ ﺣﻠﻖ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ.

اﮔﺮ روزه دار ﻋﻤﺪاً ﺗﻤﺎم ﺳﺮ را در آب ﻓﺮو ﺑَﺮَد، اﮔﺮﭼﻪ ﺑﺎﻗﯽ ﺑﺪن او از آب ﺑﻴﺮون ﺑﺎﺷﺪ،ﺑﺎﻳﺪ ﻗﻀﺎی آن روز را ﺑﮕﻴﺮد.

وﻟﯽ اﮔﺮ ﺗﻤﺎم ﺑﺪن را آب ﺑﮕﻴﺮد و ﻣﻘﺪاری از ﺳﺮ ﺑﻴﺮون ﺑﺎﺷﺪ روزه صحیح است.

 برخی دﻳﮕﺮ از اﺣﮑﺎم روزه

ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻏﺴﻞ ﺟﻨﺎﺑﺖ ﺑﺮ او واﺟﺐ اﺳﺖ، اﮔﺮ ﻋﻤﺪاً ﺗﺎ اذان ﺻﺒﺢ ﻏﺴﻞ ﻧﮑﻨﺪ و ﻳﺎ اﮔﺮ وﻇﻴﻔﻪ اش ﺗﻴﻤﻢ اﺳﺖ، ﻋﻤﺪاً ﺗﻴﻤﻢ ﻧﻨﻤﺎﻳﺪ، ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ روزه ﺑﮕﻴﺮد.

اﻟﺒﺘﻪ اﮔﺮ ﺳﻬﻞ اﻧﮕﺎری ﮐﻨﺪ و ﻏﺴﻞ ﻧﮑﻨﺪ ﺗﺎ وﻗﺖ ﺗﻨﮓ ﺷﻮد، ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎ ﺗﻴﻤﻢ روزه ﺑﮕﻴﺮد و ﺻﺤﻴﺢ اﺳﺖ. اﻣّﺎ در ﻣﻮرد ﻏﺴﻞ ﻧﮑﺮدن، ﻣﻌﺼﻴﺖ ﮐﺮده اﺳﺖ.

اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻋﺬری، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﻴﻤﺎری ﻧﺘﻮاﻧﺪ روزه ﺑﮕﻴﺮد و ﺑﻌﺪ از ﻣﺎه رﻣﻀﺎن ﻋﺬر او ﺑﺮﻃﺮف ﺷﻮد و ﺗﺎ رﻣﻀﺎن آﻳﻨﺪه ﻋﻤﺪاً ﻗﻀﺎی روزه را ﻧﮕﻴﺮد، ﺑﺎﻳﺪ

1 . ﻫﻢ روزه را ﻗﻀﺎ ﮐﻨﺪ

2 . و ﻫﻢ ﺑﺮای ﻫﺮ روز ﻳﮏ ﻣُﺪّ (ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً 750 ﮔﺮم) ﮔﻨﺪم ﻳﺎ ﺟﻮ و ﻣﺎﻧﻨﺪ آن ﻫﺎ ﺑﻪ ﻓﻘﻴﺮ ﺑﺪﻫﺪ.

اﮔﺮ ﮐﺴﯽ روزه ی ﻣﺎه رﻣﻀﺎن را ﻋﻤﺪاً ﻧﮕﻴﺮد، ﺑﺎﻳﺪ:

1 . ﻫﻢ ﻗﻀﺎی آن را ﺑﻪ ﺟﺎ آورد

2 . و ﻫﻢ «ﮐﻔّﺎره» ﺑﺪﻫﺪ.(ﻳﻌﻨﯽ ﺑﺮای ﻫﺮ  روز دو ﻣﺎه روزه ﺑﮕﻴﺮد ﻳﺎ ﺑﻪ ﺷﺼﺖ ﻓﻘﻴﺮ ﻃﻌﺎم دﻫﺪ(ﺑﻪ ﻫﺮ ﻓﻘﻴﺮ ﻳﮏ ﻣُﺪّ)و اﻳﻦ ﮐﺎر ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺎ رﻣﻀﺎن آﻳﻨﺪه اﻧﺠﺎم ﺷﻮد.)

اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺑﻪ ﭼﻴﺰ ﺣﺮاﻣﯽ روزه‌ی ﺧﻮد را ﺑﺎﻃﻞ ﮐﻨﺪ، ﻣﺜﻼً دروﻏﯽ را ﺑﻪ ﺧﺪا ﻧﺴﺒﺖ دﻫﺪ،ﮐﻔّﺎره‌ی ﺟﻤﻊ ﺑﺮ او واﺟﺐ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻳﻌﻨﯽ ﺑﺎﻳﺪ ﻫﺮ دو ﮐﻔّﺎرهی ﻳﺎد ﺷﺪه را اﻧﺠﺎم ﺑﺪﻫﺪ.(به ازای هر روز : دوماه روزه بگیرد + شصت فقیر را غذا بدهد.)

اﻟﺒﺘﻪ اﮔﺮ ﻫﺮ دو ﺑﺮاﻳﺶ ﻣﻤﮑﻦ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻫﺮ ﮐﺪام را ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ، اﻧﺠﺎم دﻫﺪ.

وظیفه‌ی ﺷﺨﺺ ﻣﺴﺎﻓﺮ

ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺳﻔﺮ ﻣﯽ رود، اﮔﺮ ﺷﺮط ﻫﺎی زﻳﺮ را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﻧﻤﺎزش را ﺷﮑﺴﺘﻪ ﺑﺨﻮاﻧﺪ و ﻧﺒﺎﻳﺪ روزه ﺑﮕﻴﺮد.

1 . رﻓﺘﻦ او ﮐﻤﺘﺮ از 4 ﻓﺮﺳﺦ ﺷﺮﻋﯽ (ﺣﺪود 22.5 ﮐﻴﻠﻮﻣﺘﺮ) و ﻣﺠﻤﻮﻋﻪی رﻓﺖ و ﺑﺮﮔﺸﺖ او ﮐﻤﺘﺮ از ٨ ﻓﺮﺳﺦ ﻧﺒﺎﺷﺪ.

2 . ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﮐﻤﺘﺮ از ده روز در ﺟﺎﻳﯽ ﮐﻪ ﺳﻔﺮ ﮐﺮده ﺑﻤﺎﻧﺪ. ﭘﺲ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ده روز و ﺑﻴﺸﺘﺮ در ﻣﺤﻠّﯽ ﮐﻪ ﺳﻔﺮ ﮐﺮده، ﺑﻤﺎﻧﺪ، ﺑﺎﻳﺪ ﻧﻤﺎزش را ﮐﺎﻣﻞ ﺑﺨﻮاﻧﺪ و روزه اش را ﻫﻢ ﺑﮕﻴﺮد.

3 . ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﮐﺎر ﺣﺮام ﺳﻔﺮ ﻧﮑﺮده ﺑﺎﺷﺪ. ﻣﺜﻼً اﮔﺮ ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺳﺘﻢ ﺑﻪ ﻣﻈﻠﻮم ﻳﺎ ﻫﻤﮑﺎری ﺑﺎ ﻳﮏ ﻇﺎﻟﻢ در ﻇﻠﻢ او ﺳﻔﺮ ﮐﻨﺪ، ﺑﺎﻳﺪ روزه اش را ﺑﮕﻴﺮد.

اﮔﺮ ﻓﺮزﻧﺪ ﺑﺎ ﻧﻬﯽ ﭘﺪر و ﻣﺎدر ﺑﻪ ﺳﻔﺮی ﺑﺮود ﮐﻪ آن ﺳﻔﺮ ﺑﺮ او واﺟﺐ ﻧﺒﻮده(انجام سفر حرام)، ﺑﺎﻳﺪ ﻧﻤﺎز را ﺗﻤﺎم ﺑﺨﻮاﻧﺪ و روزه‌اش را ﺑﮕﻴﺮد.

 

 

درباره‌ی مسائل زﻳﺮ ﺑﻪ ﺗﻮﺿﻴﺢ اﻟﻤﺴﺎﺋﻞ ﻣﺮﺟﻊ ﺗﻘﻠﻴﺪ ﺧﻮد ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﮐﻨﻴﺪ و ﭘﺎﺳﺦ آن را ﺑﻪ دﺳﺖ آورید.

اﮔﺮ ﻣﺴﺎﻓﺮ ﭘﻴﺶ از ﻇﻬﺮ ﺑﻪ وﻃﻨﺶ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﯽ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ده روز در آن ﺟﺎ ﺑﻤﺎﻧﺪ، ﺑﺮﺳﺪ، در ﭼﻪ ﺻﻮرﺗﯽ ﺑﺎﻳﺪ روزه ﺑﮕﻴﺮد و در ﭼﻪ ﺻﻮرﺗﯽ ﻧﺒﺎﻳﺪ روزه ﺑﮕﻴﺮد؟

اگر کاری که روزه را باطل می‌کند انجام نداده، باید روزه بگیرد.

اگر ﻣﺴﺎﻓﺮ ﺑﻌﺪاز ﻇﻬﺮ ﺑﻪ وﻃﻦ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﯽ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ده روز ﺑﻤﺎﻧﺪ، ﺑﺮﺳﺪ، وﻇﻴﻔﻪاش ﭼﻴﺴﺖ؟

نمی‌تواند روزه بگیرد.

اگر ﮐﺴﯽ ﮐﻪ روزه اﺳﺖ، ﺑﻌﺪازﻇﻬﺮ ﻣﺴﺎﻓﺮت ﮐﻨﺪ، وﻇﻴﻔﻪ اش ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ روزه‌ی آن روز ﭼﻴﺴﺖ؟

روزه‌اش را باید تمام کند.(یعنی روزه‌اش صحیح است)

اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ روزه ﮔﺮﻓﺘﻪ، ﭘﻴﺶ از ﻇﻬﺮ ﻣﺴﺎﻓﺮت ﮐﻨﺪ و ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻪ ﺑﻴﺶ از ﭼﻬﺎر ﻓﺮﺳﺦ ﺑﺮود، وﻇﻴﻔﻪاش ﭼﻴﺴﺖ؟

وقتی که دیوارهای شهر را ندید(حد ترخص)، باید روزه را افطار کند.

 
به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 6 | امتیاز: 5 از 5