«ویژگی‌های حکومت اسلامی»


مقدمه

آیات

متن درس

اندیشه و تحقیق

 

ﺧﻮﺍﻧﺪﻳﻢ ﻛﻪ ﻭﻻﻳﺖ ﻭ ﺭﻫﺒﺮی ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺩﺭ ﻋﺼﺮ ﻏﻴﺒﺖ، ﺑﻪ ﻧﻴﺎﺑﺖ ﺍﺯ ﺍﻣﺎﻡ ﻋﺼﺮ(ع) ﺑﺮﻋﻬﺪۀ ﻓﻘﻴﻪ ﻭﺍﺟﺪ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺍﺳﺖ.

ﺍﻛﻨﻮﻥ ﻣﯽﺧﻮﺍﻫﻴﻢ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﺣﻜﻮﻣﺖ ﺍﺳﻼﻣﯽ ﻭ ﻭﻳﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﺁﻥ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯﻳﻢ.

سوره‌ی نحل – آیه 125

پیام اصلی

اُدعُ اِلی سَبیلِ رَبِّک : به راه پروردگارت دعوت کن

بِالحِکمَةِ وَ المَوعِظَةِ الحَسَنَة : با دانش استوار و اندرز نیکو

وَ جادِلهُم بِالَّتی هِیَ اَحسَن... : و با آنان به شیوه‌ای که نیکوتر است، مجادله نما

از مسئولی‌های رهبری ایجاد بصیرت و روشن‌بینی در مردم است.(حق مردم بر رهبر)

اولین وظیفۀ انبیا، دعوت است.(اُدعُ)

دعوت باید جهت الهی داشته باشد.(اُدعُ اِلی سَبیلِ رَبِّک)

 
 

سوره‌ی هود – آیه 112

پیام اصلی

فَاستَقِم کَما اُمِرتُ : پایداری کن، همان‌طور که فرمان یافته‌ای

وَ مَن تابَ مَعَکَ : هم‌چنین آنان که با تو به خدا روی‌ آورده‌اند

وَ لا تَطغَوا : و سرکشی و طغیان نکنید

اِنَّهو بِما تَعمَلونَ بَصیر : که او بدانچه می‌کنید، بیناست

آیه بیانگر حقوق متقابل رهبر و مردم است :

پایداری و قاطعیت رهبر(فَاستَقِم) = حق مردم بر رهبر

اطاعت و طغیان نکردن مردم(لا تَطغَوا) = حق رهبر بر مردم

نتیجۀ تاریخ انبیا، استقامت است.(فَاستَقِم)

پایداری زمانی ارزش دارد که در همۀ امور باشد. در عبادت، در ارشاد، تحمل ناگواری‌ها و مانند آن.(فَاستَقِم)

پایداریِ رهبر بدون همراهی و پایداریِ امّت بی‌نتیجه است.(مَن تابَ مَعَکَ)

 
 

سوره‌ی آل‌عمران – آیه 159

پیام اصلی

فَبِما رَحمَةٍ مِنَ اللهِ لِنتَ لَهُم : (ای رسول ما!) پس به مهر الهی با آنان نرم شدی

وَ لَو کُنتَ فَظًّا غَلیظَ القَلب : اگر تندخو و سخت‌دل بودی

لانفَضّوا مِن حَولِکَ : از گرد تو پراکنده می‌شدند

فَاعفُ عَنهُم : پس از (تقصیر) آنان درگذر

وَ استَغفِر لَهُم : و برای آنها طلب آمرزش کن

وَ شاوِرهُم فِی الاَمر : و در امور با آنان مشورت نما،

فَاِذا عَزَمتَ فَتَوَکَّل عَلَی الله : پس هنگامی که تصمیم گرفتی،(قاطع باش و) بر خداوند توکّل کن

اِنَّ اللهَ یُحِبُّ المُتَوَکِّلین : براستی که خداوند توکّل کنندگان را دوست می‌دارد.

آیه بیانگر وظایف رهبر است(حق مردم بر رهبر)

افراد خشن و سختگیر نمی‌توانند مردم‌داری کنند.(لانفَضّوا مِن حَولِکَ)

پیامبر وظیفه داشت با مردم حتی آنان که در گذشته لغزش داشته‌اند نیز مشورت کند.(شاوِرهُم)

مشورت کردن، منافاتی با حاکمیت واحد و قاطعیت ندارد.(وَ شاوِرهُم...فَاِذا عَزَمتَ)

در کنار فکر و مشورت، توّکل بر خدا فراموش نشود.(فَتَوَکَّل)

 
 

سوره‌ی طه – آیه 90

پیام اصلی

وَ اِنَّ رَبِّکُمُ الرَّحمن : همانا پروردگار شما خداوند رحمان است

فَاتَّبِعونی : پس از من پیروی کنید

وَ اَطیعوا اَمری : و دستور مرا اطاعت کنید

تبعیت از مقررات اسلامی و فرمان رهبر از وظایف مردم است.(حق رهبر بر مردم)

اطاعت از وصی و نماینده پیامبر واجب است.(فَاتَّبِعونی وَ اَطیعوا اَمری)

توحید عملی(فَاتَّبِعونی)، نتیجۀ توحید در ربوبیت است(رَبِّکُمُ).

 
 
 

رابطۀ رهبر با مردم

وﻻﻳﺖ و رﻫﺒﺮی در ﺟﺎﻣﻌﻪٔ اﺳﻼﻣﯽ، ﺑﻪ ﺟﺎﻧﺸﻴﻨﯽ و ﻧﻴﺎﺑﺖ از رﺳﻮل ﺧﺪا(ص) و اﻣﺎﻣﺎن(ع) اﻧﺠﺎم ﻣﯽﺷﻮد و رﻫﺒﺮ ﺑﺎ ﭘﻴﺮوی از آن ﺑﺰرﮔﻮاران، ﻗﻮاﻧﻴﻦ اﺳﻼﻣﯽ را در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻪ اﺟﺮا درﻣﯽآورد و ﭘﻴﺎده ﻣﯽﮐﻨﺪ.

از اﻳﻦ رو، وﻟﯽ ﻓﻘﻴﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان رﻫﺒﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪٔ اﺳﻼﻣﯽ، از راﻫﻨﻤﺎﻳﯽ ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﺑﻬﺮه ﻣﯽﺑﺮد و رﺳﻮل ﺧﺪا و اﻫﻞ ﺑﻴﺖ اﻳﺸﺎن را اﺳﻮه و ﺳﺮﻣﺸﻖ ﻗﺮار ﻣﯽدﻫﺪ و ﻣﯽﮐﻮﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﻴﻮهٔ آﻧﺎن ﻋﻤﻞ ﻧﻤﺎﻳﺪ.

ﭘﺲ ﻻزم اﺳﺖ ﺑﺮای ﺷﻨﺎﺧﺖ رﻓﺘﺎر و راﺑﻄﻪٔ رﻫﺒﺮ ﺑﺎ ﻣﺮدم اﺑﺘﺪا ﺑﻪ ﺳﺮاغ ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﺑﺮوﻳﻢ و از آﻳﺎت اﺑﺘﺪای درس ﺑﺮﺧﯽ از اﻳﻦ رﻓﺘﺎرﻫﺎ را اﺳﺘﺨﺮاج ﮐﻨﻴﻢ:

ویژگی‌های رفتار رهبر بر اساس آیات قرآن

1 . رﻫﺒﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺮدم ﺟﺎﻣﻌﻪٔ ﺧﻮد دﻟﺴﻮز و ﻣﻬﺮﺑﺎن اﺳﺖ. از ﮐﻮﺗﺎﻫﯽﻫﺎی ﻣﺮدم ﻣﯽﮔﺬرد و ﺑﺮای ﻧﺎن از ﺧﺪاوﻧﺪ آﻣﺮزش ﻣﯽﺧﻮاﻫﺪ.

* فَبِما رَحمَةٍ مِنَ اللهِ

2 . با مردم ﺟﺎﻣﻌﻪٔ ﺧﻮد ﻣﺸﻮرت ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮیﻫﺎی ﺧﻮد را ﭘﺲ از ﻣﺸﻮرت اﻧﺠﺎم ﻣﯽدﻫﺪ.

ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪٔ ﺟﻮاﻣﻊ، ﻻزﻣﻪٔ ﻣﺸﻮرت، وﺟﻮد ﮔﺮوهﻫﺎ و ﻧﻬﺎدﻫﺎی ﻣﺸﻮرﺗﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻣﺮوزه در ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﻳﺮان ﺑﻪ ﺷﮑﻞﻫﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ (ﻣﺎﻧﻨﺪ : مجمع تشخیص مصلحت نظام) وﺟﻮد دارد.

* شاوِرهُم فِی الاَمر

3 . ولیّ ﻓﻘﻴﻪ در ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮی ﻗﺎﻃﻊ و اﺳﺘﻮار اﺳﺖ و ﺑﺎ ﺗﻮﮐﻞ ﺑﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ را ﺑﻪ ﭘﻴﺶ ﻣﯽﺑﺮد و ﻣﺎﻧﻊ ﺧﻠﻞ و ﺳﺴﺘﯽ در ﻧﻈﺎم اﺳﻼﻣﯽ ﻣﯽﺷﻮد.                                          

* فَاستَقِم کَما اُمِرتُ

* عَزَمتَ فَتَوَکَّل عَلَی الله

4 . با روشﻫﺎی درﺳﺖ و ﻣﻨﻄﻘﯽ ﺑﻪ روﺷﻨﮕﺮی ﻣﺮدم ﻣﯽﭘﺮدازد و ﺗﻼش ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ آﻧﺎن ﺑﻪ روﺷﻦﺑﻴﻨﯽ

و ﺑﺼﻴﺮت ﻻزم ﺑﺮﺳﻨﺪ و راه ﺣﻖ را از ﺑﺎﻃﻞ ﺗﺸﺨﻴﺺ دﻫﻨﺪ و در دام دﺷﻤﻨﺎن ﺧﺪا و ﻣﺮدم ﻧﻴﻔﺘﻨﺪ.

* بِالحِکمَةِ وَ المَوعِظَةِ الحَسَنَة وَ جادِلهُم بِالَّتی هِیَ اَحسَن

ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و ﺗﺤﻘﻴﻖ در ﺳﻴﺮهٔ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﮔﺮاﻣﯽ و اﻣﺎﻣﺎن ﺑﺰرﮔﻮار ، ﺑﻪ وﻳﮋﮔﯽ ﻫﺎی دﻳﮕﺮی ﺑﺮای رﻫﺒﺮی ﻣﯽ رﺳﻴﻢ ﮐﻪ در اداﻣﻪٔ وﻳﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﻗﺒﻞ ﻣﯽآورﻳﻢ:

ویژگی‌های رفتار رهبر بر اساس احادیث و سیره پیشوایان

5 . رهبر جامعۀ اﺳﻼﻣﯽ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺟﺎﻣﻌﻪ و اﺻﻮل اﺳﻼﻣﯽ اﺳﺘﻮار و ﻗﺎﻃﻊ اﺳﺖ و اﺟﺎزه ﻧﻤﯽدﻫﺪ ﻗﻮاﻧﻴﻦ اﺳﻼﻣﯽ ﻣﻮرد ﺑﯽﺗﻮﺟﻬﯽ ﻗﺮار ﮔﻴﺮد.

6 . رهبر جامعۀ اﺳﻼﻣﯽ ﻧﮕﺎه ﺑﺮاﺑﺮ و ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻗﺎﻧﻮن ﺑﻪ آﺣﺎد(تک تک) ﺟﺎﻣﻌﻪ دارد و ﺑﺎ ﻣﺮدم ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﺸﻮر و اﻗﻮام ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺑﻪ ﻣﺴﺎوات رﻓﺘﺎر ﻣﯽﮐﻨﺪ.

7 . ﺗﺮﺑﻴﺖ و ﻫﺪاﻳﺖ ﻣﺮدم ﺑﻪ دﻳﻦ ﺧﺪا و ﺳﻌﺎدت ﺣﻘﻴﻘﯽ را ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﺣﻖ ﻣﺮدم ﻣﯽداﻧﺪ و ﺗﻼش ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ را ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ.

8 . رﻫﺒﺮ، در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺮدم و ﺑﻪ ﺧﺼﻮص ﻣﺴﺘﻤﻨﺪان و ﻣﺴﺘﻀﻌﻔﺎن، ﻣﺘﻮاﺿﻊ و ﻓﺮوﺗﻦ و در ﺑﺮاﺑﺮ ﺳﺘﻤﮑﺎران و ﻣﺴﺘﮑﺒﺮان، ﺑﺎ ﻋﺰت، ﻧﻔﻮذﻧﺎﭘﺬﻳﺮ و ﻣﻘﺘﺪر ﻋﻤﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ.

تفکیک

وﻗﺘﯽ ﮐﻪ اﻣﻴﺮاﻟﻤﺆﻣﻨﻴﻦ ﻋﻠﯽ(ع) ﻣﺎﻟﮏ اَﺷﺘَﺮ را ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪاری ﻣﺼﺮ ﻣﻨﺼﻮب ﮐﺮد، ﻧﺎﻣﻪای ﺑﻪ وی ﻧﻮﺷﺖ و در آن ﻧﺎﻣﻪ ﺳﻴﻤﺎﻳﯽ از ﻳﮏ ﺣﺎﮐﻢ اﺳﻼﻣﯽ را ﺗﺮﺳﻴﻢ ﮐﺮد و ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﻫﺎی او را ﺑﻴﺎن ﻓﺮﻣﻮد. اﻳﻦ ﻧﺎﻣﻪ ﺑﻪ «ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﮥ ﻣﺎﻟﮏ اﺷﺘﺮ» ﻣﺸﻬﻮر اﺳﺖ.

ﻗﺴﻤﺖ ﻫﺎﻳﯽ از اﻳﻦ ﻧﺎﻣﻪ را در اﻳﻨﺠﺎ ﻣﯽﺧﻮاﻧﻴﺪ. اﻣﺎم، در ﻫﺮ ﻓﺮﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺎﻟﮏ ﻣﯽدﻫﺪ، ﻋﻠﺖ آن را ﻫﻢ ﺑﻴﺎن ﻣﯽﮐﻨﺪ.

اﻳﻦ ﻗﺴﻤﺖﻫﺎ را ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ و ﻫﺮ ﻓﺮﻣﺎن را از ﻋﻠﺖ آن ﺗﻔﮑﻴﮏ ﮐﻨﻴﺪ ﺗﺎ ﺑﺪاﻧﻴﺪ ﮐﻪ ﭼﺮا اﻣﺎم آن دﺳﺘﻮر را ﺑﻪ ﻣﺎﻟﮏ داده اﺳﺖ.

فرمان

علت فرمان

1 . دل ﺧﻮﻳﺶ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺮدم ﺗﺤﺖ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﻬﺮﺑﺎن ﻗﺮار ﺑﺪه و ﺑﺎ ﻫﻤﻪ دوﺳﺖ و ﻣﻬﺮﺑﺎن ﺑﺎش؛

چرا ﮐﻪ ﻣﺮدم دو دﺳﺘﻪاﻧﺪ، دﺳﺘﻪای ﺑﺮادر دﻳﻨﻰ ﺗﻮ و دﺳﺘﻪای دﻳﮕﺮ در آﻓﺮﻳﻨﺶ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺗﻮاﻧﺪ.

2 . اگر ﺑﺎ ﻣﻘﺎم و ﻗﺪرﺗﻰ ﮐﻪ داری دﭼﺎر ﺗﮑﺒّﺮ ﻳﺎ ﺧﻮد ﺑﺰرگ ﺑﻴﻨﻰ ﺷﺪی ﺑﻪ ﺑﺰرﮔﻰ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺧﺪاوﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺗﺮ از ﺗﻮﺳﺖ، ﺑﻨﮕﺮ.

زیرا اﻳﻦ ﮐﺎر ﺗﻮ را از آن ﺳﺮﮐﺸﻰ ﻧﺠﺎت ﻣﻰدﻫﺪ، ﺗﻨﺪروی ﺗﻮ را ﻓﺮو ﻣﻰﻧﺸﺎﻧﺪ و ﻋﻘﻠﺖ را ﺑﻪ ﺟﺎﻳﮕﺎه اﺻﻠﻰ ﺑﺎزﻣﻰﮔﺮداﻧﺪ.

3 . دوﺳﺖ داﺷﺘﻨﻰﺗﺮﻳﻦ ﭼﻴﺰﻫﺎ ﻧﺰد ﺗﻮ، آن ﭼﻴﺰی ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ در ﺣﻖ ﻣﻴﺎﻧﻪﺗﺮﻳﻦ، در ﻋﺪل ﺷﺎﻣﻞﺗﺮﻳﻦ و در ﺟﻠﺐ ﺧﺸﻨﻮدی ﻣﺮدم ﻓﺮاﮔﻴﺮﺗﺮﻳﻦ اﺳﺖ؛

زﻳﺮا ﺧﺸﻢ ﻋﻤﻮﻣﻰ ﻣﺮدم، ﺧﺸﻨﻮدی ﺧﻮاص و ﻧﺰدﻳﮑﺎن را از ﺑﻴﻦ ﻣﻰﺑﺮد و رﺿﺎﻳﺖ ﻋﻤﻮﻣﻰ؛ ﺧﺸﻢ ﺧﻮاص را ﺑﻰ اﺛﺮ ﻣﻰﮐﻨﺪ.

4 . ﮐﺴﺎﻧﯽ را ﮐﻪ اﻫﻞ ﻋﻴﺐ ﺟﻮﻳﻰ از دﻳﮕﺮان‌اﻧﺪ، از ﺧﻮد دور ﮐﻦ؛

زیرا مردم ﻋﻴﺐﻫﺎﻳﻰ دارﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺪﻳﺮ و رﻫﺒﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻴﺶﺗﺮ از ﻫﻤﻪ در ﭘﻨﻬﺎن ﮐﺮدن آنﻫﺎ ﺑﮑﻮﺷﺪ.

5 . در ﻗﺒﻮل و ﺗﺼﺪﻳﻖ ﺳﺨﻦ ﭼﻴﻦ ﺷﺘﺎب ﻣﮑﻦ؛

زﻳﺮا ﺳﺨﻦ ﭼﻴﻦ در ﻟﺒﺎس ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻫﺮ ﻣﻰﺷﻮد، اﻣﺎ ﺧﻴﺎﻧﺘﮑﺎر اﺳﺖ.

6 . با ﺗﺮﺳﻮ ﻣﺸﻮرت ﻧﮑﻦ؛

زیرا در اﻧﺠﺎم دادن ﮐﺎرﻫﺎ روﺣﻴﮥ ﺗﻮ را ﺳﺴﺖ ﻣﻰﮐﻨﺪ.

7 . هرﮔﺰ ﻧﻴﮑﻮﮐﺎر و ﺑﺪﮐﺎر در ﻧﻈﺮت ﻳﮑﺴﺎن ﻧﺒﺎﺷﺪ؛

زﻳﺮا در اﻳﻦ ﺻﻮرت، ﻧﻴﮑﻮﮐﺎران ﮐﺎر ﺧﻴﺮ ﺑﻰرﻏﺒﺖ و ﺑﺪﮐﺎران ﺑﻪ ﮐﺎر ﺑﺪ ﺗﺸﻮﻳﻖ ﻣﻰﺷﻮﻧﺪ.

8 . ﺧﺪا را ﺧﺪا را ! در ﺧﺼﻮص ﻃﺒﻘﺎت ﻣﺤﺮوم … ﺑﺮای ﺧﺪا ﭘﺎﺳﺪار ﺣﻘﻰ ﺑﺎش ﮐﻪ ﺧﺪا ﺑﺮای آﻧﺎن ﻣﻌﻴﻦ ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ… ﻣﺒﺎدا دل ﻣﺸﻐﻮﻟﻰﻫﺎی ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺗﻮ را از رﺳﻴﺪﮔﻰ ﺑﻪ آﻧﺎن ﺑﺎز  دارد ﮐﻪ ﻫﺮﮔﺰ ﮐﺎرﻫﺎی ﻓﺮاوان و ﻣﻬﻢ، ﻋﺬری ﺑﺮای ﺗﺮک ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﻫﺎی دﻳﮕﺮ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد… ﺑﺮای اﻳﻦ ﮔﺮوه، ﻋﺪه‌ای از اﻓﺮاد ﻣﻮرد اﻃﻤﻴﻨﺎن و ﺧﺪاﺗﺮس و ﻣﺘﻮاﺿﻊ را اﻧﺘﺨﺎب ﮐﻦ ﺗﺎ درﺑﺎرۀ وﺿﻊ آنﻫﺎ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﮐﻨﻨﺪ و ﺑﻪ ﺗﻮ  ﮔﺰارش دﻫﻨﺪ.

ﺳﭙﺲ، ﺑﺮای رﻓﻊ ﻣﺸﮑﻼت آنﻫﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪای ﻋﻤﻞ ﮐﻦ ﮐﻪ در ﭘﻴﺸﮕﺎه ﺧﺪا ﻣﻌﺬور ﺑﺎﺷﻰ؛

زﻳﺮا اﻳﻦ ﮔﺮوه ﺑﻴﺶﺗﺮ از دﻳﮕﺮان ﺑﻪ ﻋﺪاﻟﺖ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪﻧﺪ.

 
 

وظیفۀ مردم نسبت به رهبر و حکومت اسلامی

ﻫﻤﺎنﻃﻮر ﮐﻪ رﻫﺒﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺮدم ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﻫﺎﻳﯽ دارد، ﻣﺮدم ﻧﻴﺰ در ﺑﺮاﺑﺮ رﻫﺒﺮی وﻇﺎﻳﻔﯽ دارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ اﻧﺠﺎم آنﻫﺎ ﻗﻴﺎم ﮐﻨﻨﺪ.

ﺑﺮای ﺷﻨﺎﺧﺖ آنﻫﺎ، ﺑﺎر دﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺳﺮاغ آﻳﺎت ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﻣﯽروﻳﻢ ﺗﺎ ﺑﺮﺧﯽ از اﻳﻦ وﻇﺎﻳﻒ را ﺑﻪ دﺳﺖ آورﻳﻢ:

ویژگی‌های رفتار مردم بر اساس آیات قرآن

1 . ﻣﺮدم ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ دارﻧﺪ از رﻫﺒﺮ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﺒﻌﻴﺖ ﮐﻨﻨﺪ و ﭘﺎﻳﺒﻨﺪ ﻗﻮاﻧﻴﻦ و ﻣﻘﺮرات ﺣﮑﻮﻣﺖ اﺳﻼﻣﯽ باشند.

* فَاتَّبِعونی وَ اَطیعوا اَمری

2 . ﺑﺮای اﺟﺮای ﻗﻮاﻧﻴﻦ اﺳﻼم، ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﻧﺎﮐﺎم ﮔﺬاﺷﺘﻦ دﺷﻤﻨﺎن ﺧﺪا، ﻣﺮدم، از ﺧﻮد اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ و ﭘﺎﻳﺪاری ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪ.

زﻳﺮا ﺑﺎ ﺗﺸﮑﻴﻞ ﺣﮑﻮﻣﺖ اﺳﻼﻣﯽ، ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻇﺎﻟﻤﺎن و ﻣﺴﺘﮑﺒﺮان ﺑﻪ ﺧﻄﺮ ﻣﯽاﻓﺘﺪ و آﻧﺎن ﺑﺎ ﺗﻤﺎم اﻣﮑﺎﻧﺎت و اﺑﺰارﻫﺎﻳﯽ ﮐﻪ دارﻧﺪ، ﻣﯽﮐﻮﺷﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺮدم را دﭼﺎر ﺳﺨﺘﯽ و ﻣﺸﮑﻼت ﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺎﻻﺧﺮه دﺳﺖ از ﺣﻖ ﻃﻠﺒﯽ ﺧﻮد ﺑﺮدارﻧﺪ.

* فَاستَقِم کَما اُمِرتُ وَ مَن تابَ مَعَکَ وَ لا تَطغَوا

3 . وﺣﺪت و ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺧﻮد را ﺑﺮ ﻣﺤﻮر رﻫﺒﺮی ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺣﻔﻆ ﮐﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﻗﺪرتﻫﺎی ﺳﺘﻤﮕﺮ ﻧﺘﻮاﻧﻨﺪ در ﮐﺸﻮر اﺳﻼﻣﯽ ﻧﻔﻮذ ﮐﻨﻨﺪ و ﻋﺰت و اﺳﺘﻘﻼل ﺟﺎﻣﻌﻪ را ﺑﻪ ﺧﻄﺮ اﻧﺪازﻧﺪ.

4 . ﺧﻮد را ﺑﺮای ﻣﻘﺎﺑﻠﻪٔ ﺑﺎ ﻇﺎﻟﻤﺎن و ﻣﺴﺘﮑﺒﺮان آﻣﺎده ﮐﻨﻨﺪ ﺑﻪ ﻃﻮری ﮐﻪ آﻧﺎن ﻓﮑﺮ ﺗﻬﺎﺟﻢ ﺑﻪ ﺳﺮزﻣﻴﻦ اﺳﻼﻣﯽ را در ﺳﺮ ﻧﭙﺮوراﻧﻨﺪ.

همچنین ﺑﺮﺧﯽ دﻳﮕﺮ از وﻇﺎﻳﻒ ﻣﺮدم را ﮐﻪ از ﺳﺨﻨﺎن ﭘﻴﺸﻮاﻳﺎن دﻳﻦ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه، ذﮐﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﻴﻢ:

ویژگی‌های رفتار مردم بر اساس احادیث و سیره پیشوایان

5 . آﮔﺎﻫﯽﻫﺎی ﺳﻴﺎﺳﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺧﻮد را اﻓﺰاﻳﺶ دﻫﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ در ﺷﺮاﻳﻂ ﭘﻴﭽﻴﺪه‌ای که قدرتﻫﺎی ﻇﺎﻟﻢ در دﻧﻴﺎ اﻳﺠﺎد ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ، ﺗﺼﻤﻴﻤﺎت ﺻﺤﻴﺢ ﺑﮕﻴﺮﻧﺪ و درﺳﺖ ﻋﻤﻞ ﮐﻨﻨﺪ.

6 . خیرخواه و ﻧﺼﻴﺤﺖ ﮔﺮ و ﻳﺎری دﻫﻨﺪهٔ رﻫﺒﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ.

7 . وﻇﻴﻔﻪٔ اﻣﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﺮوف و ﻧﻬﯽ از ﻣﻨﮑﺮ را ﺑﺎ روشﻫﺎی درﺳﺖ و ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ و ﻣﺎﻧﻊ ﮔﺴﺘﺮش ﺑﺪیﻫﺎ و زﺷﺘﯽﻫﺎ و ﮐﻢ رﻧﮓ ﺷﺪن ﺧﻮﺑﯽﻫﺎ و ﻧﻴﮑﯽﻫﺎ ﮔﺮدﻧﺪ.

8 . در ﺟﻬﺖ آﺑﺎداﻧﯽ ﮐﺸﻮر ﺑﮑﻮﺷﻨﺪ.

9 . در ﺣﻔﻆ اﻣﻮال ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺗﻼش ﮐﻨﻨﺪ.

10 . ﻣﻨﺎﻓﻊ ﮐﻞّ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﻧﻈﺎم اﺳﻼﻣﯽ را ﺑﺮ ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻓﺮدی ﺧﻮد ﺗﺮﺟﻴﺢ دﻫﻨﺪ.

 
 

حقوق متقابل رهبر و مردم

ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﻫﻤﻴﺖ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﻫﺎی رﻫﺒﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ رﻫﺒﺮ، اﻣﻴﺮاﻟﻤﺆﻣﻨﻴﻦ ﻣﯽﻓﺮﻣﺎﻳﺪ:

«...و ﺑﺰرگﺗﺮﻳﻦ ﺣﻘﻰ ﮐﻪ ﺧﺪا واﺟﺐ ﮐﺮده اﺳﺖ، ﺣﻖ رﻫﺒﺮ ﺑﺮ ﻣﺮدم و ﺣﻖ ﻣﺮدم ﺑﺮ رﻫﺒﺮ اﺳﺖ، ﺣﻘﻮﻗﻰ ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﺮ ﻫﺮﻳﮏ از اﻳﻦ دو ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻫﻢ واﺟﺐ ﮐﺮده و آن را ﺳﺒﺐ دوﺳﺘﻰ و اﻟﻔﺖ آﻧﺎن و ارﺟﻤﻨﺪى دﻳﻨﺸﺎن ﻗﺮار داده اﺳﺖ، ﻣﺮدم ﺟﺰ ﺑﻪ ﺻﻼح ﺣﺎﮐﻤﺎن، اﺻﻼح ﻧﭙﺬﻳﺮﻧﺪ و ﺣﺎﮐﻤﺎن ﺟﺰ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺪارى ﻣﺮدم، ﻧﻴﮑﻮ ﻧﮕﺮدﻧﺪ،

ﭘﺲ ﻫﻨﮕﺎﻣﻰ ﮐﻪ ﻣﺮدم، وﻇﻴﻔﻪٔ ﺧﻮد را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺣﺎﮐﻢ اﻧﺠﺎم دادﻧﺪ و ﺣﺎﮐﻢ ﻧﻴﺰ ﺣﻖ آﻧﺎن را ادا ﮐﺮد، ﺣﻖ در ﻣﻴﺎن ﺟﺎﻣﻌﻪ ارزﺷﻤﻨﺪ ﻣﯽ ﺷﻮد

 
 

ﻧﻈﺎم اﺳﻼﻣﯽ و ﻣﺮدم ﺳﺎﻻری

ﻧﻈﺎم ﺟﻤﻬﻮری ﻳﺎ ﻣﺮدم ﺳﺎﻻر، ﺣﮑﻮﻣﺘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ :

ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻈﺮ و رأی اﮐﺜﺮﻳﺖ ﻣﺮدم ﭘﺪﻳﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ(ﻳﻌﻨﯽ اﮐﺜﺮﻳﺖ ﻣﺮدم، ﻧﻮع ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺧﻮد را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮐﺮده‌اﻧﺪ، ﻧﻪ ﻓﺮد ﻳﺎ ﮔﺮوﻫﯽ ﺧﺎص).

در اﻳﻦ ﻧﻮع ﺣﮑﻮﻣﺖ، ﻣﺮدم ﻫﻤﻮاره در ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺧﻮد دﺧﺎﻟﺖ دارﻧﺪ و از راهﻫﺎی ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه در ﻗﺎﻧﻮن آن را دﻧﺒﺎل ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ.

اﻳﻦ وﻳﮋﮔﯽ در ﻧﻈﺎم اﺳﻼﻣﯽ ﮐﺎﻣﻼً وﺟﻮد دارد و ﻟﻔﻆ «ﺟﻤﻬﻮری» در ﮐﻨﺎر «اﺳﻼﻣﯽ» ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ آن اﺳﺖ.

ﻣﺮدم اﻳﺮان ﺑﺎ ﻗﻴﺎم و اﻧﻘﻼب ﺧﻮد، ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ را ﺑﺮﭘﺎ ﮐﺮدﻧﺪ و ﺑﻪ ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﯽ ﮐﻪ ﺷﮑﻞ ﺣﮑﻮﻣﺖ و ﺧﻄﻮط ﮐﻠّﯽ آن را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﯽﮐﻨﺪ، رأی دادﻧﺪ و ﺑﺎ ﺷﺮﮐﺖ داﺋﻢ در اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت رﻳﺎﺳﺖ ﺟﻤﻬﻮری، ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮرای اﺳﻼﻣﯽ، ﻣﺠﻠﺲ ﺧﺒﺮﮔﺎن رﻫﺒﺮی و ﺷﻮراﻫﺎی ﺷﻬﺮ و روﺳﺘﺎ، ﻫﻢ در اﻣﻮر ﮐﺸﻮر دﺧﺎﻟﺖ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﻫﻢ ﭘﺎﻳﺒﻨﺪی ﺧﻮد را ﺑﻪ اﺻﻞ ﻧﻈﺎم اﺳﻼﻣﯽ و ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﻨﺪ.

ﺗﻔﺎوت اﺳﺎﺳﯽ ﻣﻴﺎن ﻧﻈﺎمﻫﺎی ﺟﻤﻬﻮری دﻣﮑﺮاﺗﻴﮏ راﻳﺞ در ﺟﻬﺎن و ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ

اوّﻻً : ﺣﮑﻮﻣﺖ اﺳﻼﻣﯽ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﻗﻮاﻧﻴﻦ اﺳﻼﻣﯽ ﺗﺸﮑﻴﻞ ﻣﯽﺷﻮد و ﻗﺎﻧﻮن ﮔﺬاران ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺮﺧﻼف دﺳﺘﻮرات اﻟﻬﯽ ﻗﺎﻧﻮن ﺗﻨﻈﻴﻢ ﮐﻨﻨﺪ.

و ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺟﻬﺖ اﻳﻦ ﻧﻈﺎم، «ﻣﺮدم ﺳﺎﻻری دﻳﻨﯽ» ﻧﺎﻣﻴﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ.

ﺛﺎﻧﻴﺎً : دﻣﮑﺮاﺳﯽ راﻳﺞ در ﺟﻬﺎن، ﻫﺪف ﺧﻮد را ﺻﺮﻓﺎً ﺗﺄﻣﻴﻦ ﺧﻮاﺳﺘﻪﻫﺎی دﻧﻴﻮی ﻣﺮدم ﻗﺮار داده اﺳﺖ و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ارزشﻫﺎی اﻟﻬﯽ ﺑﯽ اﻋﺘﻨﺎﺳﺖ.

اﻣّﺎ ﻫﺪف اﺻﻠﯽ از ﻧﻈﺎم اﺳﻼﻣﯽ ﺳﻌﺎدت اﺧﺮوی و ﺑﺮﻗﺮاری ﻋﺪاﻟﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﺳﺖ و آﺳﺎﻳﺶ و رﻓﺎه ﻣﺮدم را در اﻳﻦ ﭼﻬﺎرﭼﻮب ﺑﺮﻗﺮار ﻣﯽﮐﻨﺪ. زﻳﺮا ﺗﺎ اﻧﺴﺎنﻫﺎ در آن دو ﺟﻬﺖ ﺣﺮﮐﺖ ﻧﮑﻨﻨﺪ، آﺳﺎﻳﺶ و رﻓﺎه ﻋﻤﻮﻣﯽ را ﺑﻪ دﺳﺖ ﻧﺨﻮاﻫﻨﺪ آورد؛

ﺑﻠﮑﻪ ﻓﻘﻂ ﮔﺮوهﻫﺎی ﺧﺎﺻﯽ ﺑﻪ ﺛﺮوتﻫﺎی ﻋﻈﻴﻢ ﺧﻮاﻫﻨﺪ رﺳﻴﺪ و اﮐﺜﺮﻳﺖ ﻣﺮدم ﻣﺤﺮوم ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻣﺎﻧﺪ. و ﻫﻤﻴﻦ وﺿﻌﻴﺖ اﮐﻨﻮن در ﺟﻬﺎن وﺟﻮد دارد.

 

ﺗﻔﺎوت ﻫﺎى اﺻﻠﻰ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻰ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﺣﮑﻮﻣﺖ ﻫﺎى ﺟﻤﻬﻮری را ﺑﺮﺷﻤﺮﻳﺪ.

اولاً : حکومت اسلامی بر مبنای قوانین اسلامی تشکیل می‌شود و قانون‌گذاران نمی‌توانند بر خلاف دستورات الهی قانون تنظیم کنند و به همین جهت، این نظام، «مردم سالاری دینی» نامیده شده است.

ثانیاً : دﻣﮑﺮاﺳﯽ راﻳﺞ در ﺟﻬﺎن، ﻫﺪف ﺧﻮد را ﺻﺮﻓﺎً ﺗﺄﻣﻴﻦ ﺧﻮاﺳﺘﻪﻫﺎی دﻧﻴﻮی ﻣﺮدم ﻗﺮار داده اﺳﺖ و ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ارزشﻫﺎی اﻟﻬﯽ ﺑﯽ اﻋﺘﻨﺎﺳﺖ. اﻣّﺎ ﻫﺪف اﺻﻠﯽ از ﻧﻈﺎم اﺳﻼﻣﯽ ﺳﻌﺎدت اﺧﺮوی و ﺑﺮﻗﺮاری ﻋﺪاﻟﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﺳﺖ و آﺳﺎﻳﺶ و رﻓﺎه ﻣﺮدم را در اﻳﻦ ﭼﻬﺎرﭼﻮب ﺑﺮﻗﺮار ﻣﯽﮐﻨﺪ.

ﮐﻠﻤﻪٔ «ﺟﻤﻬﻮری» و کلمۀ «اﺳﻼﻣﯽ» ﺑﻴﺎﻧﮕﺮ ﭼﻪ وﻳﮋﮔﯽﻫﺎﻳﯽ از ﺣﮑﻮﻣﺖ ﮐﺸﻮر ماست؟

کلمۀ «اﺳﻼﻣﯽ» بیانگر آن است که حکومت ما بر مبنای قوانین اسلامی تشکیل می‌شود و قانون‌گذاران نمی‌توانند بر خلاف دستورات الهی قانون تنظیم کنند.

کلمۀ «ﺟﻤﻬﻮری» بیانگر آن است که حکومت ما ﺑﺮاﺳﺎس ﻧﻈﺮ و رأی اﮐﺜﺮﻳﺖ ﻣﺮدم ﭘﺪﻳﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ، ﻳﻌﻨﯽ اﮐﺜﺮﻳﺖ ﻣﺮدم، ﻧﻮع ﺣﮑﻮﻣﺖ ﺧﻮد را ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮐﺮده‌اﻧﺪ، ﻧﻪ ﻓﺮد ﻳﺎ ﮔﺮوﻫﯽ ﺧﺎص.

ﺑﻨﺎﺑﺮ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪٔ اﻣﻴﺮاﻟﻤﺆﻣﻨﻴﻦ،  ﭼﺮا ﺣﺎﮐﻢ اﺳﻼﻣﯽ ﺑﺎﻳﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﻪٔ اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﻼﻣﯽ، ﭼﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎن و ﭼﻪ ﻏﻴﺮﻣﺴﻠﻤﺎن ﻣﻬﺮﺑﺎن ﺑﺎﺷﺪ؟

زیرا برخی از شهروندان برادر و خواهر دینی و هم آیین ما هستند و دوستی و مهربانی به هم آیین ضروری است

و برخی دیگر از شهروندان نیز هم‌نوع ما هستند و مهربانی به هم نوع هم ضروری است.

ﺑﻨﺎﺑﺮ ﻋﻬﺪﻧﺎﻣﻪٔ اﻣﻴﺮاﻟﻤﺆﻣﻨﻴﻦ، ﭼﺮا ﺣﺎﮐﻢ اﺳﻼﻣﯽ ﺑﺎﻳﺪ ﻋﻴﺐﺟﻮﻳﺎن را از اﻃﺮاف ﺧﻮد دور ﮐﻨﺪ؟

زیرا اسرار مردم، بیشتر نزد رهبر جامعه است و رهبر جامعه باید بیش از دیگران عیب مردم را پنهان کند.

 
به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 4 | امتیاز: 4/25 از 5