آکادمی کنکور-به نام خدا - علوم اجتماعی دهم - درس پنجم علوم اجتماعی دهم


بازتولید هویت اجتماعی

(چگونگی شکل‌گیری و تداوم هویت اجتماعی)


علوم انسانی - بازتولید هویت اجتماعی - درس نهم علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی - علوم اجتماعی دهم

 

پیش نیاز

 متن درس

 خلاصۀ درس

تکمیل کنید

تحلیل و ارتباط

علوم انسانی - بازتولید هویت اجتماعی - درس نهم علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی - علوم اجتماعی دهم

مباحث اصلی درس

مبحث اصلی : در این درس یاد می‌گیریم که اگر جهان اجتماعی را با کندوی زنبور عسل و انسان را با زنبور مقایسه کنیم، تفاوتی اساسی بین کندو و زنبور با جهان اجتماعی و انسان وجود دارد، انسان نمی‌تواند مانند زنبور غریزی (ناآگاهانه) به وظایف خود عمل کند، و جهان اجتماعی نیز برای تداوم خود باید شیوه‌های زندگی خود را به فرد آموزش دهد، و برای این کار از نهادهای اجتماعی مانند خانواده استفاده می‌کند که نقش اساسی در آشنایی فرد با جهان اجتماعی که در آن متولد شده است دارد.

یاد می‌گیریم که به فرایندی که فرد برای مشارکت در زندگی اجتماعی و شکل دادن به هویت خود طی می‌کند، جامعه‌پذیری می‌گویند.

برخی انسان‌ها جذب عقاید و ارزش‌های جامعه نمی‌شوند و نقشی را که نهادهای اجتماعی از آن‌ها انتظار دارند، را انجام نمی‌دهند (کجروی اجتماعی) جهان اجتماعی برای جلوگیری کجروی‌های اجتماعی کنترل اجتماعی را که سه روش دارد، به کار می‌گیرد.

و در ابتدای درس یک پیش نیاز را به مباحث اضافه کرده‌ایم که برای یادگیری درس خواندن آن‌ها اختیاری نه، بلکه اجباری است.

مقدمه : در درس قبلی بیان کردیم که هویت به دو بخش فردی و اجتماعی تقسیم می‌شود. منظور از هویت اجتماعی افراد همان نقش‌ها و وظایفی است که افراد در جهان اجتماعی بر عهده می‌گیرند، و این بخش از هویت مجرای ارتباط افراد با جهان اجتماعی است.

هویت جهان اجتماعی بر اساس عقاید و ارزش‌های کلان (لایه‌های عمیق آن) که سازندۀ هویت او هستند، شکل می‌گیرد.

لایه‌های عمیق علت متنوع شدن و تفاوت جهان‌های اجتماعی از یکدیگر هستند و بر این اساس هویت هر جهان اجتماعی از هویت جهان‌های اجتماعی دیگر متمایز می‌شود. و تاریخ (سرگذشت و سرنوشت) جهان‌های اجتماعی از یکدیگر متفاوت می‌شود.

اشاره کردیم که هویت اجتماعی افراد بر اساس هویت جهان اجتماعی، یعنی عقاید و ارزش‌های جهان اجتماعی شکل می‌گیرد. یعنی جهان‌های اجتماعی مختلف بر اساس عقاید و ارزش‌های کلان خود هویت اجتماعی افراد را می‌ساختند؛ مثال : در جامعۀ قبیله‌ای هویت اجتماعی افراد بر اساس جایگاه قبیله‌ای آن‌ها مشخص می‌شود.

و در جامعۀ سرمایه‌داری نیز هویت افراد بر اساس توان اقتصادی مشخص و شناخته می‌شود.

در جامعۀ دینی هویت اجتماعی افراد بر مدار عقاید و ارزش‌های است که آن دین محترم می‌شمارد. مثلا در جهان اسلام، در فرهنگ آرمانی خود هویت افراد را با علم، تقوی و عدالت ارزیابی می‌کند.

نتیجه : اشاره کردیم که در بین لایه‌های سازندۀ جهان اجتماعی برخی مانند قلب و مغز که نقش حیاتی برای بدن داشتند نقش حیاتی و اساسی در تداوم و زنده ماندن جهان اجتماعی داشتند.

این را نیز بیان داشتیم که موجود زنده با زاد و ولد و وراثت زندگی و ویژگی‌های خود در طول زمان تداوم می‌بخشند.

این لایه‌ها، عمیق‌ترین لایه‌ها بودند که عقاید و ارزشهای کلان جهان اجتماعی به حساب می‌آمدن و در این درس و درس گذشته بیان داشتیم که این لایه‌ها سازندۀ هویت هستند و نقش حیاتی و اساسی در زنده ماندن و تداوم جهان اجتماعی دارند.

جهان اجتماعی برای زنده ماندن و تداوم خود باید فرهنگ خود را انتقال دهد، و منظور از فرهنگ همان آگاهی مشترک در مورد وظایف و انتظارات بود که در درس‌های قبلی با آن آشنا شدیم، که اگر جامعه‌ای نمی‌توانست آن را با آموزش به افرادش انتقال دهد و نسل به نسل این کار را انجام دهد جهان اجتماعی آن فرو می‌ریخت.

در این درس می‌خواهیم بدانیم که جهان اجتماعی چگونه به بازتولید هویت اجتماعی افراد بر اساس عقاید و ارزش‎های خود که همان هویت جهان اجتماعی است، می‌پردازد، و در این راه چه شیوه‌هایی را به کار می‌گیرد.


علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت به نظر شما انسان‌ها چگونه به موقعیت اجتماعی خود پی می‌برند و هویت اجتماعی افراد چگونه شکل می‌گیرد؟

علوم انسانی - بازتولید هویت اجتماعی - درس نهم علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی - علوم اجتماعی دهم

جامعه‌پذیری و نقش آن در بازتولید هویت اجتماعی

ترکیبی : در درس‌های گذشته بیان کردیم که تفاوت اساسی عمل انسان با دیگر موجودات در آگاهانه بودن عمل انسان است.

توضیح : لاک‌پشت در بدو تولد خود به سمت دریا حرکت می‌کند. بدون اینکه آموزش ببیند در همان ابتدا حیوانات دیگری را که برای او خطرناک هستند را در بار اول شناسایی می‌کند و از آن‌ها دوری می‌گزیند.

در یک کندوی زنبور عسل نیز چندین گروه زنبور وجود دارد، هر گروه وظایف و انتظاراتی را که دیگران از آن‌ها دارند، را انجام می‌دهند.

رفتار آن موجودات ناآگاهانه یا غریزی است، یعنی آن‌ها هیچ آموزشی نمی‌بینند و خیلی راحت کارهایشان را غریزی انجام می‌دهند.

اما ما انسان‌ها بر خلاف سایر موجودات نمی‌توانیم، به صورت غریزی به موقعیت خود در جهان اجتماعی پی ببریم و بداینم در این موقعیت چه وظایفی بر عهدۀ ماست؟

هر فرد در یک جهان اجتماعی متولد می‌شود، که به وسیلۀ نسل‌های قبل از او ایجاد شده است. جهان اجتماعی پس از تولد هر فرد، بخشی از هویت او را تعیین می‌کند؛ یعنی آن فرد را به عنوان یکی از اعضای خود به رسمیت می‌شناسد و برای او ویژگی‌هایی را متناسب با موقعیتی که در آن قرار گرفته است، در نظر می‌گیرد؛ مثال : صدور شناسنامه برای نوزادان.

جهان اجتماعی برای بقا و تداوم، اعتقادات، ارزش‌ها و شیوه‌های زندگی خود را به فرد آموزش می‌دهد. فرد نیز برای مشارکت در جهان اجتماعی، شیوۀ زندگی در آن را می‌آموزد و به تدریج با موقعیتش در جهان اجتماعی و حقوق و تکالیفی که بر عهده دارد آشنا می‌شود.

علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت   به نظر شما جهان اجتماعی شیوۀ آموزش به فرد را چگونه و از چه طریقی انجام می‌دهد؟

فرد با آموزش رسمی و ماندگاری که در خانواده می‌بیند، اولین و مهم‌ترین آشنایی‌ها را با جهان اجتماعی که در آن متولد شده است، پیدا می‌کند. مدرسه، گروه همبازی، مجالس علمی و مذهبی و رسانه‌های جمعی از دیگر عوامل آشنایی افراد با جهانی هستند که در آن زندگی می‌کنند.

ترکیبی : اشاره کردیم که هنگامی که همگی لایه‌ها (عقاید، ارزش، هنجار و نماد) را درارتباط با یکدیگر در نظر می‌گیریم، سروکلۀ نهادهای اجتماعی پیدا می‌شود.

نهادهای اجتماعی : برای تامین نیازهای جهان اجتماعی به وجود می‌آمدند و در اینجا یکی از وظایف خانواده، آموزش فرد برای آشنایی با جهان اجتماعی است که در آن به دنیا آمده است.

مثال : مدرسه و یا سازمان آموزش و پرورش از دیگر نهادهایی هستند که نقش بسیاری در آموزش فرد برای آشنایی با وظایف خود و بازتولید هویت اجتماعی دارند.

جامعه پذیری را تعریف کنید؟

به فرایندی که هر فرد برای مشارکت در زندگی اجتماعی دنبال می‌کند و مسیری که برای شکل‌گیری هویت اجتماعی افراد طی می‌شود، جامعه‌پذیری می‌گویند. در این درس جامعه پذیری مترادف فرهنگ پذیری آمده است.

توضیح : گفتیم که جهان‌های اجتماعی برای زنده ماندن باید فرهنگ خود را انتقال دهند، و این انتقال فرهنگ با آموزش صورت می‌گیرد، و فرد این آموزش را در خانواده، مدرسه، گروه دوستان و . . . دریافت می‌کند. و جوامع مختلف دارای فرهنگ‌های مختلف هستند و فرهنگ‌ها بر اساس عقاید و ارزش‌های خود از یکدیگر متفاوت می‌شوند.

نتیجه : جهان‌های اجتماعی مختلف برای مشارکت هر فرد در تداوم جهان اجتماعی موجود و جلوگیری از فرو ریختن جهان اجتماعی از طریق نهادهای اجتماعی مانند : خانواده، مدرسه و . . . آموزش‌هایی را برای انتقال فرهنگ (عقاید و ارزش‌های کلان) خود به فرد می‌دهد به این فرایند‌ها جامعه پذیری می‌گویند. 

پاسخ : اولین ویژگی کنش، آگاهانه بودن است، یعنی انسان باید برای انجام هر کنشی آموزش ببیند. جهان اجتماعی برای تداوم و زنده ماندن خود باید فرهنگ خود را به فرد آموزش دهد، در این راستا نهادهای اجتماعی مانند : خانواده، مدرسه، گروه دوستان و . . . وظیفۀ آموزش فرد با جهان اجتماعی که در آن متولد شده است را بر عهده دارند، به مجموعۀ این فرایندها که فرد در آن با جهان اجتماعی و موقعیت خود در جهان اجتماعی و آگاهی از وظایف و انتظاراتش آشنا می‌شود، جامعه‌پذیری گفته می‌شود.


علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت جوامعی که شیوه‌های مناسبی برای کنترل اجتماعی افراد خود ندارند، با چه مشکلاتی روبه‌رو می‌شوند؟

علوم انسانی - بازتولید هویت اجتماعی - درس نهم علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی - علوم اجتماعی دهم

کنترل اجتماعی

آیا انسان‌ها همواره مطابق ارزش‌ها و عقاید جهان اجتماعی عمل می‌کنند و هویتی را که جهان اجتماعی برای آن‌ها در نظر گرفته است می‌پذیرند؟ یعنی جامعه‌پذیری همیشه با موفقیت انجام می‌شود؟

ترکیبی : کنش انسانی دارای ویژگی‌های آگاهی، اراده، هدف و معناداری بود؛ کنش اجتماعی نوعی از کنش انسانی بود که در آن آگاهی و اراده کنشگر ناظر بر دیگران بود. یعنی کنشگر علاوه بر آگاهی باید انجام کنش اجتماعی را اراده و انتخاب کند.

یعنی ممکن است برخی انسان‌ها هویتی را که جهان اجتماعی برای آن‌ها در نظر گرفته است، نپذیرند.

همواره افرادی هستند که جذب عقاید و ارزش‌های جهان اجتماعی نمی‌شوند و نقشی را که سازمان‌ها و نهادهای مختلف جامعه از آن‌ها انتظار دارند، نمی‌پذیرند.

این افراد به حقوق و تکالیف خود پایبند نیستند و رفتارهای مخالف انجام می‌دهند.

به رفتارهایی که بر خلاف عقاید و ارزش‌های جامعه هستند، کجروی اجتماعی می‌گویند.

علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت هر جامعه علاوه بر جامعه پذیری، برای کنترل و پیشگیری کجروی‌های اجتماعی، چه روش‌هایی را به کار می‌گیرد؟

کنترل

اجتماعی

علوم انسانی - بازتولید هویت اجتماعی - درس نهم علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی - علوم اجتماعی دهم  تبلیغ و اقناع :

هر جهان اجتماعی می‌کوشد از طریق تا از طریق آموزش که به وسیلۀ نهادهای اجتماعی و فرهنگی انجام می‌دهد، عقاید و ارزش‌های خود را به گونه‌ای تبلیغ کند تا افراد قانع شوند.

توضیح : اقناع روشی است که در آن فرهنگ (عقاید و ارزش‌های کلان) در افراد درونی می‌شود. هر چه قدرت اقناع یک فرهنگ بیشتر باشد افراد کنش‌ها و اعمال متناسب با آن فرهنگ را بهتر انجام می‌دهند.

فرهنگ‌هایی که زمینۀ منطقی و عقلانی بیشتری دارند، و با فطرت آدمیان سازگارترند، از قدرت اقناعی بیشتری برخوردارند.

ترکیبی : اشاره کردیم که یک عقیده، ارزش و آرمان  را زمانی حق می‌دانیم که دارای دو ویژگی قابل دفاع بودن از لحاظ علمی و مطابقت با فطرت انسان باشد.

علوم انسانی - بازتولید هویت اجتماعی - درس نهم علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی - علوم اجتماعی دهم  تشویق و پاداش :

هر جهان اجتماعی، افرادی را که مطابق ارزش‌ها و قواعدش عمل کنند، تشویق می‌کند و به آن‌ها پاداش می‌دهد.

توضیح : تشویق و تنبیه به دو روش انجام می‌شود :

الف . رسمی : بیشتر توسط سازمان‌ها و مؤسسات اجتماعی مانند : ادارات، پلیس، دادگاه و زندان صورت می‌گیرد.

ب . غیر رسمی : بیشتر در خانواده، همسالان یا به وسیلۀ عموم افراد جامعه انجام می‌شود. و آثار و نتایج عمیق‌تری دارد.

علوم انسانی - بازتولید هویت اجتماعی - درس نهم علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی - علوم اجتماعی دهم  تنبیه و مجازات :

هر جهان اجتماعی،کسانی را که دچار کجروی اجتماعی (افرادی که بر اساس عقاید و ارزش‌های جامعه عمل نمی‌کنند.) شده باشند، تنبیه و مجازات می‌کند.

توضیح : تشویق و تنبیه به دو روش انجام می‌شود :

الف . رسمی : بیشتر توسط سازمان‌ها و مؤسسات اجتماعی مانند : ادارات، پلیس، دادگاه و زندان صورت می‌گیرد.

ب . غیر رسمی : بیشتر در خانواده، همسالان یا به وسیلۀ عموم افراد جامعه انجام می‌شود. و آثار و نتایج عمیق‌تری دارد.

تعریف کنترل اجتماعی : به مجموعه فعالیت‌هایی که برای پذیرشِ فرهنگ جامعه و انطباق افراد با انتظارات جامعه انجام می‌گیرد، کنترل اجتماعی می‌گویند.

هر جهان اجتماعی که روش‌های مناسبی برای کنترل اجتماعی نداشته باشد، در معرض آسیب‌های بیشتری قرار می‌گیرد؛ بازتولیدش با مشکل مواجه می‌شود و دوام و بقای آن تهدید می‌شود.

علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت آیا می‌توانید یکی از روش‌های تبلیغی، تشویقی و تنبیهی در جهان اسلام را نام ببرید؟

در جهان اسلام امر به معروف و نهی از منکر در فرایند‌های جامعه‌پذیری و کنترل اجتماعی نقش مهمی دارند و دارای آثار فردی و اجتماعی و نتایج معنوی و دنیوی بسیار هستند.

امر به معروف و نهی از منکر سطوح متفاوتی دارد. در مواردی همگانی و به عهدۀ همۀ افراد جامعه است و در برخی موارد وظیفۀ سازمان‌های رسمی و حکومتی است.

پاسخ : هر جامعه برای تداوم و بقای خود علاوه بر جامعه‌پذیری، برای پیشگیری و کنترل کجروی‌های اجتماعی، سه روش کنترلی را به کار می‌گیرد : 1 . تبلیغ و اقناع – 2 . تشویق و پاداش 3 . تنبیه و مجازات.

هر جهان اجتماعی که روش‌های مناسبی برای کنترل اجتماعی نداشته باشد، در معرض آسیب‌های بیشتری قرار می‌گیرد، و دوام و بقای آن تهدید می‌شود.


علوم انسانی - بازتولید هویت اجتماعی - درس نهم علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی - علوم اجتماعی دهم

در کندوی زنبور عسل : وظایف به صورت ناآگاهانه انجام می‌شود.

در جهان اجتماعی : فرد باید وظایف خود را بشناسد، و با عمل کردن براساس وظایف خود به هویت خود شکل بدهد.

جهان اجتماعی : برای بقا و تداوم خود عقاید و ارزش‌های خود را به فرد آموزش می‌دهد. این کار از طریق نهادهای اجتماعی مانند خانواده انجام می‌شود.

نتیجه : مجوعه فرایندهای بالا را جامعه‌پذیری می‌گویند.

جامعه‌پذیری همیشه با موفقیت انجام نمی‌شود، و همیشه برخی جذب عقاید و ارزش‌های جهان اجتماعی نمی‌شوند و به وظایف خود عمل نمی‌کنند و رفتارهای مخالف انجام می‌دهند که به آن، کجروی اجتماعی گفته می‌شود.

جامعه برای پیشگیری و کنترل کجروی اجتماعی سه روش :

1 . تبلیغ و اقناع : درونی – فرهنگ‌هایی که زمینۀ منطقی و عقلانی بیشتر و با فطرت شازگارند.

2 . تشویق و پاداش : برای افرادی که مطابق عقاید و ارزش‌های جامعه عمل می‌کنند.

3 . تنبیه و مجازات : برای افرادی که بر خلاف عقاید و ارزش‌های جامعه عمل می‌کنند.

تشویق و تنبیه : الف) رسمی : سازمان و ادارات – ب) غیر رسمی : خانواده نتایج عمیق‌تر

جامعه‌ای که روش مناسبی برای کنترل اجتماعی (تبلیغ، تشویق، تنبیه) نداشته باشد، بیشتر در معرض آسیب و داوم و بقای آن تهدید می‌شود. مثال : اسلام : امر به معروف و نهی از منکر

علوم انسانی - بازتولید هویت اجتماعی - درس نهم علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی - علوم اجتماعی دهم - خلاصهعلوم انسانی - بازتولید هویت اجتماعی - درس نهم علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی - علوم اجتماعی دهم - خلاصه

علوم انسانی - بازتولید هویت اجتماعی - درس نهم علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی - علوم اجتماعی دهم

1 . رفتار موجودات دیگر غیر از انسان « . . . » است؟ یعنی این موجودات « . . . » می‌شناسند.

2 . جهان اجتماعی پس از تولد هر فرد، « . . . » تعیین می‌کند؟

3 . جهان اجتماعی برای بقا و تداوم خود، « . . . » را به فرد « . . . » می‌دهد؟

4 . فرد برای مشارکت در جهان اجتماعی، « . . . » و به تدریج « . . . و . . . » می‌شود؟

5 . فرد با « . . . » می‌بیند، اولین و مهم‌ترین آشنایی‌ها را با « . . . » را پیدا می‌کند؟

6 . به فرایندی که هر فرد برای مشارکت در زندگی اجتماعی دنبال می‌کند و مسیری که برای شکل‌گیری هویت اجتماعی افراد طی می‌شود، « . . . » گفته می‌شود.

7 . به رفتارهایی که بر خلاف عقاید و ارزش‌های اجتماعی هستند، « . . . » می‌گویند؟

8 . هر جامعه برای پیش‌بینی و پیشگیری کجروی‌های اجتماعی سه روش : « . . . » ، « . . . » و « . . . » را به کار می‌گیرد؟

9 . در جهان اسلام، « . . . » در فرایندهای جامعه‌پذیری و کنترل اجتماعی نقش مهمی دارند، و دارای سطوح متفاوتی است، در مورادی « . . . » و در برخی موراد « . . . » است؟

پاسخنامه :

1 . ناآگاهانه یا غریزی – ناآگاهانه و بدون آموزش وظایف و موقعیت‌های خود را     /      2 . بخشی از هویت اجتماعی او را     /     3 . عقاید، ارزش و شیوه‌های زندگی خود را – آموزش   /    4 . شیوۀ زندگی در آن را می‌آموزد – با موقعیتش در جهان اجتماعی – حقوق و تکالیفی که بر عهده دارد، آشنا      /    5 . آموزش‌هایی که در خانواده – با جهانی که در آن متولد شده است   /    6 . جامعه‌پذیری    /    7 . کجروی اجتماعی   /     8 . تبلیغ و اقناع – تشویق و پاداش – تنبیه و مجازات   /   9 . امر به معروف و نهی از منکر – همگانی ( بر عهدۀ همۀ افراد جامعه) – وظیفۀ سازمان‌های رسمی و حکومتی

مرور و تکمیل درس قبل

1 . مجموعه ویژگی‌هایی که فرد با داشتن آن از افراد و اشیا متمایز می‌شود، « . . . » را می‌سازد؟

2 . برخی از ویژگی‌های هویتی که در به وجود آمدن و تداوم آن نقش نداریم، « . . . » نامیده می‌شوند. و برخی دیگر که آن‌ها را به وجود می‌آوریم و در تداوم آن نقش داریم، « . . . » نامیده می‌شود؟

3 . هویت با نوعی احساس « . . . یا . . . » همراه است؟

4 . وقتی شخصی می‌داند، که تغییرات هویتی را مثل : نوزادی، کودکی، نوجوانی و جوانی، را پشت سر گذاشته ولی باز همان شخصی است که همۀ آن تغییرات را سپری کرده است، نشان‌دهندۀ این است که « . . . » است؟

5 . هویت انسان به دو بخش « . . . » و « . . . » تقسیم می‌شود. که هویت « . . . » دارای دو بعد « . . . » و « . . . » است؟

6 . در شرایط اقلیمی متفاوت، شیوۀ زندگی اجتماعی مردم متفاوت می‌شود. در این ارتباط بعد « . . . » بر بعد « . . . » اثر گذاشته است؟

7 . هویت هر جهان اجتماعی بر اساس « . . . » شکل می‌گیرد؟ و هویت اجتماعی هر فرد درون جهان اجتماعی « . . . » شکل می‌گیرد؟

8 . هر جهان اجتماعی بر اساس عقاید و ارزش‌های خود با نوع خاصی از « . . . » سازگار است؟

9 . بخش از هویت، آگاهانه است، یعنی ما آن را « . . . » و بخش دیگر ناآگاهانه است، یعنی ما آن را « . . . » .

پاسخنامه :

1 . هویت   /    2 . انتسابی  - اکتسابی    /   3 . مثبت یا منفی   /    4 . هویت هموراه دارای بعدی ثابت    /       5 . فردی – اجتماعی – فردی – جسمانی – نفسانی     /     6 . اجتماعی – جسمانی (جهان طبیعی)   /   7 . عقاید و ارزش‌های کلان – عقاید و ارزش‌های کلان آن جامعه   /    8 . هویت اخلاقی و روانی   /    9 . می‌شناسیم – نمی‌شناسیم.

علوم انسانی - بازتولید هویت اجتماعی - درس نهم علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی - علوم اجتماعی دهم

تحلیل : « در انگلستان سالانه تعداد زیادی جوجه تیغی در بزرگراه‌ها و در بزرگراه‌ها و جاده‌های خارج از شهر، در اثر برخورد با اتومبیل‌ها کشته می‌شوند، این جوجه تیغی‌ها که در جاده‌ها رفت و آمد می‌کنند مطابق غریزه، هنگام ترس در خود جمع می‌شوند و به صورت یک گلولۀ تیغی در می‌آیند. این عمل در طبیعت مانع از آن می‌شود که جانوران خطرناک به جوجه تیغی‌ها صدمه بزنند؛ ولی اتومبیل‌ها بدون توجه، آن‌ها را در زیر چرخ‌های خود له می‌کنند و رد می‌شوند. جوجه تیغی‌ها می‌بینند که همنوعانشان به این شکل از بین می‌روند،؛ ولی قادر نیستند خود و دیگران را از خطر له شدن زیر چرخ‌های اتومبیل‌ها آگاه سازند. » این جمله را تحلیل کنید و ارتباط آن را با درس بیابید؟

این جمله به این اشاره دارد، که رفتار حیوانات در طبیعت ناآگاهانه یا غریزی است، و در این جمله جوجه تیغی‌ها آگاهانه و خلاق رفتار نمی‌کنند تا یکدیگر را از خطر له شدن در زیر چرخ‌های اتومبیل آگاه سازند.

ارتباط : در این درس یاد گرفتیم که رفتار انسان آگاهانه است، و انسان برای شکل دادن به هویت اجتماعی خود باید تکالیف و نقش خود را یاد بگیرد، و با عمل کردن به آن هم به هویت خود شکل دهد و هم در مشارکت و تداوم جهان اجتماعی موجود مشارکت داشته باشد. پس ما یاد می‌گیریم وظایف خود را و جوجه تیغی‌ها ناآگاهانه کارهای خود را انجام می‌دهند.

هنگامی که می‌گوییم، عضویت در جهان اجتماعی، همواره با نظارت و کنترل اجتماعی همراه است، و صرفا به این توصیه بسنده نمی‌شود :

« من آنچه شرط بلاغ است با تو می‌گویم                 تو خواه از سخنم، پندگیر خواه ملال »

تحلیل این  جمله و بیت و ارتباط آن را با درس بیابید؟

تحلیل : به این اشاره دارد که جهان اجتماعی صرفا به جامعه‌پذیری اکتفا نمی‌کند زیرا همواره افرادی هستند که جذب عقاید و ارزش‎های اجتماعی نمی‌شوند و به تکالیف و نقش‌های خود عمل نمی‌کنند، و به اصطلاح کجروی اجتماعی دارند.

ارتباط : جامعه نیز فقط به فرد شیوه‌های زندگی خود را آموزش نمی‎‌دهد، بلکه بر افراد نظارت و کنترل دارد، تا  افراد به وظایف خود عمل کنند و جهان اجتماعی تداوم بیابد، و در این راه یعنی برای کنترل اجتماعی سه روش : 1 . تبلیغ و اقناع – 2 . تشویق و پاداش – 3 . تنبیه و مجازات، استفاده می‌کند.

« من قیام نکردم؛ مگر برای احیای امر به معروف و نهی از منکر »

تحلیل : در این جمله که به فرمودۀ امام حسین در رابطه با قیام عاشوراست، در جهان اسلام امر به معروف و نهی از منکر در فرایندهای جامعه‌پذیری و کنترل اجتماعی نقش مهمی دارند، و در سطوح مختلف، یعنی در مورادی همگانی به وسیلۀ عموم افراد جامعه و در مورادی بر عهدۀسازمان‌ها و نهادهای رسمی و حکومتی است.

ارتباط با درس آینده :

گفتیم که بخشی از هویت اجتماعی افراد توسط جهان اجتماعی تعیین می‌شود؛ هویت افراد باید مطابق عقاید و ارزش‌های جهان اجتماعی که سازندۀ هویت جامعه هستند باشد، یعنی هویت اجتماعی افراد باید در پرتو هویت جهان اجتماعی به وجود بیاید.

در درس آینده یاد می‌گیریم که هر جامعه چگونه بر اساس عقاید و ارزش‌های خود به برخی از اقشاری که درون آن وجود دارند، بیشتر اهمیت می‌دهد و فرصت تحرک اجتماعی صعودی را برای آن‌ها فراهم می‌کند و برای برخی اقشاری دیگر چگونه مانع از تحرک اجتماعی صعودی و به اصطلاحی محدودیت می‌شود.

تغییرات هویتی که در جهان اجتماعی اتفاق می‌افتد، باید بر اساس عقاید و ارزش‌های (هویت) جهان اجتماعی باشد (فرصت)، و اگر این تغییرات هویتی از مرزهای مقبول جهان اجتماعی فراتر رود، به  تعارض فرهنگی منجر می‌شود که اضطراب‌ها و نگرانی‌های اجتماعی فراوانی به همراه دارد.

مؤلف : مجید حیدری




 

به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 1 | امتیاز: 5 از 5